Stereotip karşıtı müdahalenin liderlik değişkenleri üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Pınar Başbay
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İlknur ÖZALP TÜRETGEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, liderlik alanındaki stereotip karşıtı müdahalenin kadınlar üzerindeki motivasyonel, duygusal ve bilişsel etkileri araştırılmıştır. Bu kapsamda müdahale olarak stereotip karşıtı rol modeller kullanılmış ve müdahalenin kadınların liderlik ve takım üyeliği istekleri, liderlik kariyeri amaçları, cinsiyet-liderlik örtük inançları, negatif duygu durumları ve durumsal sosyal benlik saygıları üzerindeki etkisi ile performans-yaklaşma ve performans-kaçınma yönelimlerinin bu etkiler üzerindeki biçimlendirici rolleri incelenmiştir. Araştırmanın katılımcıları İstanbul'daki bir devlet üniversitesinin Psikoloji Bölümünde farklı sınıflarda öğrenimlerini sürdüren 75 gönüllü kadın öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma sürecinde öncelikle biçimlendirici değişkenlerin ölçüldüğü öz-bildirim ölçekleri uygulanmış, ardından laboratuvarda yapılan deneysel müdahale sonrasında bağımlı değişken ölçümlerini gerçekleştirmek için öz-bildirim ölçekleri ile bilgisayar ortamında gerçekleştirilen örtük çağrışım testi kullanılmıştır. Araştırmanın hipotez ve sorularını test etmek üzere elde edilen verilerin analizi için SPSS 21 paket programından yararlanılmıştır. Sonuçlara göre, stereotip karşıtı rol modellere maruz kalmanın kadınların liderlik istekleri ve liderlik kariyeri amaçları üzerinde olumlu etkileri tespit edilmiştir. Buna karşılık müdahaleye maruz kalan katılımcıların negatif duygu durumlarının daha yüksek, durumsal sosyal benlik saygılarının ise daha düşük olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, hem performans-yaklaşma hem de performans-kaçınma yöneliminin müdahale ile negatif duygu durum ve durumsal sosyal benlik saygısı arasındaki ilişkilerde biçimlendirici rolünde olduğu görülmüştür; yani yüksek performans-yaklaşma ve yüksek performans-kaçınma yönelimliler bu müdahaleden daha olumsuz etkilenmişlerdir. Performans-kaçınma yöneliminin biçimlendirici olarak rol oynadığı diğer ilişkilerin ise müdahale ile liderlik isteği arasındaki ve aynı zamanda cinsiyet-liderlik örtük inançlar arasındaki olduğu görülmüştür; bu ilişkilerde düşük performans-kaçınma yönelimlilerin liderlik isteklerinin daha yüksek ve örtük inançlarının daha az olduğu ortaya çıkmıştır. Performans-yaklaşma yöneliminin ise müdahale ile takım üyeliği isteği arasındaki ilişkide biçimlendirici olarak rol aldığı tespit edilmiştir; analizler düşük performans-yaklaşma yönelimlilerin daha fazla takım üyeliği isteğine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular geçmiş çalışmalar ışığında tartışılmış, gelecek çalışmalar için ve kadınların üst düzey liderlik pozisyonlarındaki mevcudiyetlerinin artırılamasına yönelik uygulanabilecek müdahalelerle ilgili önerilerde bulunulmuştur.