Fotovoltaik uygulamalar için Ce katkılı ZnO nanoyapıların sentezi ve UV zırhlama kabiliyetlerinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yusuf ÖZPOLAT

Danışman: Gökhan Algün

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, çinko oksit (ZnO) nano yapılı ince filmin, seryum (Ce) katkı konsantrasyonuna bağlı olarak UV zırhlama karakterlerindeki değişim incelenmiştir. ZnO ve Ce katkılı ZnO (CZO) nanoparçacıkları, sol-jel yöntemi kullanılarak sentezlenmiştir. ZnO içindeki Ce katkı konsantrasyonu %0, 1, 2, 3, 4, 5 ve 10 mol olacak şekilde ayarlanmıştır. ZnO ve CZO nano yapılı ince filmler, cam altlıklar üzerinde spin kaplama tekniği ile üretilmiştir. X-ışını kırınım analizlerine göre tüm nanoyapılar, (002) düzlemi boyunca tercihli yönelime ve altıgen wurtzite kristal yapısına sahiptir. Enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi, nanoyapılardaki çinko, oksijen ve seryum elementlerinin varlığı doğrulanmıştır. Taramalı elektron mikroskobu görüntüleri, nanoyapıların yüzeylerinin, homojen dağılmış nano boyutlu tanelere ve gözeneklere sahip olduklarını göstermiştir. UV-Vis spektroskopisi, tüm CZO nanoyapılarının görünür bölgede % 90'nın üzerinde yüksek optik geçirgenliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. ZnO kafesinde Ce konsantrasyonunun artması, CZO nanoyapılarının optik bant aralığında azalmaya yol açmıştır. En düşük optik bant aralığı değeri, %10 mol Ce katkılı ZnO nanoyapısı için 3.16 eV'dur. CZO nanoyapılar içerisinde CZO4 nanoyapısı, katkısız ZnO nanoyapısına göre, UVA bölgesinde % 4.68, UVB bölgesinde % 19.79 daha iyi UV zırhlama oranları sahiptir. Bu çalışma, CZO nanoyapılarının optik uygulamalar için yüksek potansiyelinin olduğunu ve özellikle fotovoltaik uygulamalarda UV zırhlayıcı malzeme olarak uygunluğunu ortaya koymaktadır.