SICAKLIK STRESİNİN EKMEKLİK BUĞDAY (Triticum aestivum L.) GENOTİPLERİNDE ÇİMLENME VE ERKEN FİDE GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİSİ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜZEYYEN AKPULAT

Danışman: Elif Yüzbaşıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Buğday, dünya genelinde en önemli tahıl ürünlerinden biri olup, birçok ülkede temel gıda maddesi olarak tüketilmektedir. Son yıllarda yükselen sıcaklıklar buğday üretiminde ciddi kayıplara yol açmakta ve bu kayıplar, bitkinin yaşam döngüsünde tohum çimlenme sürecinin sıcaklık stresi ve diğer çevresel streslere karşı en hassas dönem olması nedeniyle daha da belirginleşmektedir. Bu çalışma, küresel iklim değişikliğinin etkisiyle artan sıcaklıkların ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin tohum çimlenmesi ve erken fide gelişimi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bu tezde, Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden alınan 10 farklı ekmeklik buğday genotipi kullanılarak artan sıcaklığın çimlenme ve fide gelişimi üzerine olan morfolojik ve fizyolojik etkileri araştırılmıştır. Çimlenme denemeleri, kontrollü koşullarda 24 °C, 28 °C ve 32 °C sıcaklıklarda iklim odası koşullarında 7 gün süreyle gerçekleştirilmiştir. Morfolojik etkiler, çimlenme yüzdesi, kök-gövde uzunluğu, kök-gövde taze ve kuru ağırlığı ölçülerek belirlenmiştir. Fizyolojik etkiler ise hidrojen peroksit içeriği ve lipit peroksidasyondaki değişimler incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, farklı buğday genotiplerinin tohum çimlenme sürecinde sıcaklık toleransı ortaya konmuş ve sıcaklık stresine dayanıklı genotipler belirlenmiştir. Bu bulgular, gelecekte buğday üretiminde sıcaklık stresine karşı daha dirençli genotiplerin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.