Değerler-tüketim ilişkisinde materyalizm ve değer-eşya temsilinin aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Sevgili
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevim CESUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı değerler ve tüketim davranışları arasındaki ilişkileri incelemek; bu ilişkide aracı değişkenler olarak ön görülen materyalizm ve değer-eşya temsilinin rolünü açığa çıkarmaktır. Değerler Schwartz'ın (1994) kuramında yer alan Özaşkınlık, Özgenişletim, Yeniliğe Açıklık ve Muhafazacı Yaklaşım boyutları olarak ele alınmıştır. Homer ve Kahle'nin (1988) öne sürdüğü değer-tutum-davranış modeli kapsamında; bireysel değerler-materyalizm-alışveriş, bireysel değerler-değer eşya temsili-alışveriş değişkenleri arasındaki çoklu ilişkiler incelenmiştir.Bu amaç doğrultusunda araştırma, yaşları 18-66 arasında değişen 485 (314 kadın, 171 erkek) katılımcıdan ele edilen veriler üzerinden yapılmıştır. Katılımcılara; Demografik Bilgi Formu, Portre Değerler Anketi, Değer-Eşya Temsili Anketi, Materyalizm Ölçeği ve Tüketim Alışkanlıkları Anketi uygulanmıştır.Çalışmadaki hipotezleri sınamak amacıyla ise Kısmi Korelasyon Analizi ve Hiyerarşik Doğrusal Aracı Regresyon Analizi kullanılmıştır.Bulgulara göre; alışveriş sıklığı Özgenişletim değer grubu ile pozitif yönde ilişkili iken; Özaşkınlık değer grubu ve Muhafazacı Yaklaşım değer grubu ile negatif yönde ilişkilidir. Değer grupları ile sahip olunan eşya sayısı arasındaki ilişkilere bakılığında ise, sadece Muhafazacı Yaklaşım değer grubu ile eşya sayısı arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür.Özgenişletim, Özaşkınlık ve Muhafazacı Yaklaşım gruplarının alışveriş sıklığı ile ilişkisinde materyalizmin aracı rolüne dair yapılan analiz sonuçları; materyalizm devreye girdiğinde alışveriş sıklığı ve değerler arasındaki ilişkinin anlamlılığının ortadan kalktığını; yani her üç değer grubunda da değerler ve alışveriş sıklığı arasındaki ilişkide materyalizmin tam aracı rolünde olduğunu göstermektedir. Araştırmada yer alan değerler-materyalizm-eşya sayısı, bireysel değerler-değer eşya temsili-alışveriş sıklığı ve bireysel değerler-değer eşya temsili?eşya sayısı değişkenlerinden oluşan modeller, Hiyerarşik Doğrusal Aracı Regresyon Analizi için gerekli ölçütler karşılanamadığından test edilememiştir.Anahtar kelimeler: Tüketim, Portre Değerler, Materyalizm, Sembolik Tüketim.