İkinci dil olarak türkçe sözcük dizilişinin edinimi: Okuyucu denetimli okuma incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE HANGÜL
Danışman: Mehmet Gürlek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alanyazında sözcük dizilişi değişkenliklerinin işlemlenmesi üzerine yapılan çalışmalara bakıldığında, çalkalamalı sözcük dizilişlerinin temel dizilişlere göre ek bir işlemleme güçlüğüne neden olup olmamasıyla ilgili farklı sonuçların elde edildiği görülmektedir. Çalışmaların çoğu, anadili konuşurlarının çalkalamalı yapılarda ek bir işlemleme güçlüğü yaşadığını belirtse de kimi çalışmalar bu yapıların temel dizilişlerle benzer işlemlendiğini öne sürmektedir. Benzer bir durum, ikinci dil edinicileriyle yapılan çalışmalarda da görülmektedir. Kimi çalışmalarda ikinci dil edinicilerinin çalkalamalı dizilişlerde temel dizilişlere veya anadili konuşurlarına göre ek bir güçlük yaşadığı belirtilirken, kimi çalışmalarda böyle bir güçlüğün olmadığı ifade edilmektedir. Bu çalışmada, çevrimiçi ruhdilbilimsel deney türlerinden biri olan okuyucu denetimli okuma yöntemi kullanılarak Türkçe anadili konuşurlarının ve orta / ileri düzey ikinci dil olarak Türkçe edinicilerinin Türkçedeki olası altı sözcük dizilişini işlemlemelerindeki benzerlik ve farklılıklar araştırılmaktadır. Çalışmada, 37 Türkçe anadili konuşuru, 12 orta düzey ve 16 ileri düzey ikinci dil olarak Türkçe edinicisi olmak üzere toplam 65 katılımcıdan elde edilen nicel veriler analiz edilmiştir. Tümcelerden sonra sunulan anlama sorularında tüm katılımcıların doğru yanıt sayısının benzer olduğu görülmüştür. Ancak okuma süreleri değerlendirildiğinde, anadili konuşurlarının tüm sözcük dizilişlerini benzer sürelerde işlemledikleri; ikinci dil edinicilerinin ise kimi dizilişlerde ek bir güçlük yaşadıkları görülmüştür. İstatistiklerde ikili karşılaştırmalarda, orta düzey ikinci dil edinicilerinin ÖEN ve NEÖ dizilişlerini, ÖNE ve ENÖ dizilişlerinden; NÖE dizilişini de ENÖ dizilişinden daha hızlı okudukları görülmüştür. İleri düzey ikinci dil edinicilerinin ise ÖNE, ÖEN ve NEÖ dizilişlerini NÖE dizilişinden daha hızlı okudukları görülmüştür. Bunların dışında dizilişlerin toplam okuma süreleri arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Tümcelerin toplam okuma süreleri ve tümcelerdeki her bir üyenin ayrı ayrı okuma süresi incelendiğinde, çoğu durumda Türkçe anadili konuşurlarının ikinci dil olarak Türkçe edinicilerinden daha hızlı okuma sürelerine sahip oldukları tespit edilmiştir. Orta ve ileri düzey ikinci dil edinicilerinin okuma sürelerinin ise her durumda benzer olduğu görülmüştür.