Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Meslek Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA NUR GÜLEÇ KAYAR
Danışman: Esra Eroğlu Özkan
Özet:
| Centaurium cinsi Gentianaceae familyasına aittir ve yaklaşık 28 tür içermektedir. Dünya'nın ılıman, sıcak ve subtropikal bölgelerinde, özellikle de dağlık bölgelerde yaygın olarak yetişmektedir. Türkiye’de yetişen türler Centaurium eythraea, Centaurium erythraea subsp. rhodense, Centaurium spicatum, Centaurium erythraea subsp. erythraea, Centaurium erythraea subsp. rumelicum, Centaurium erythraea subsp. turcicum, Centaurium littorale, Centaurium maritimum, Centaurium pulchellum, Centaurium serpentinicola, Centaurium tenuiflorum, Centaurium tenuiflorum subsp. acutiflorum, Centaurium tenuiflorum subsp. tenuiflorum olmak üzere 7 tür ve 6 alt tür olmak üzere toplamda 13 taksonu doğal olarak yetişmektedir. Halk arasında kırmızı kantaron, kızılkantaron, kesik otu, sıtma otu, küçük kantaron, kibritotu, tukul otu isimleri ile tanınmaktadır. Yapılan etnobotanik çalışmalar incelendiğinde geleneksel olarak halk arasında iştah açıcı, mide-bağırsak rahatsızlıklarına karşı, ülserde, hazımsızlıkta, hemoroit ve egzama tedavilerinde, diyareye karşı, el ve ayaklardaki mantara karşı, yara ve yanık tedavisinde, kurt düşürücü olarak, mide ağrılarında, astım rahatsızlıklarında, şeker hastalığına karşı kullanımları saptanmıştır. Centaurium cinsi üzerine yapılan çeşitli çalışmalarda ise antibakteriyel, antioksidan, antidiyabetik, antiinflamatuar, sitotoksik, gastroprotektif, dermoprotektif, AChE inhibitörü etkileri olduğu görülmüştür. Yine yapılan çalışmalar incelendiğinde bu cinsin kimyasal yapısını oluşturan sekonder metabolitler; sekoiridoit glikozitler (gentiopikrozit, eritrosentaurin, amarogentin, svertiamarin, sentapikrin), alkaloitler (piridin, aktinidin), fenolik asitler, flavonoitler, ksanton türevleri, oleanolik asit, reçine, steroller, triterpenoitler ve uçucu yağ olarak saptanmıştır. Yapılması planlanan tez çalışmasında çalışılacak türlerin toprak üstü kısımlarının uygun ekstraksiyon yöntemi ile ekstre edilmesi, ekstreler fraksiyonlandırılarak bu fraksiyonlar üzerinden izolasyon ve çeşitli biyoaktivite çalışmalarını in-vitro ortamda biyokimyasal olarak yapılması planlanmıştır. Araştırmalar sonucunda farmakognozik açıdan çalışılmamış olan türlerden elde edilecek ekstrelerin ve izole edilecek saf maddelerin tıbbi açıdan değerlendirilerek ülkemizin doğal kaynaklı ürünlerinin literatürlerine ve bitkisel ilaç ve hammaddelerinin geliştirilmesi konusunda ülkemizdeki çalışmalara katkı sunulması amaçlanmaktadır. |