Cumhuriyet Döneminde Yargılanan Romanlar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hande Sonsöz
Danışman: Nuri Sağlam
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada 1923-1960 arası dönemde yargılanan romanlar ve bu romanların yargılanma sebepleri incelenmiştir. Giriş kısmında edebiyatın ve yargının merkezinde olan bireysel ahlak ve toplumsal ahlakın ayrıldığı ve birleştiği durumlar, siyasi açıdan ise modernleşme ile birlikte ele alınan sorunlara farklı yaklaşımların çerçevesi çizilmiştir. Tezimizin ilk bölümü "kurgu olan yargılanabilir mi?" sorusunun cevaplarını aramaktadır. Edebiyat ve hukukun kavram olarak ne olduğu ve içeriklerinin nasıl şekillendiği tezin başlığını kapsaması açısından bize yön çizmiştir. Hukuk ve edebiyatta çakışan ve her iki bilim dalında da mesafeli yaklaşılan bir başka anahtar kelime ise ahlaktır. Ahlakın zamana ve şartlara göre toplumun verili dilinden çıkarak uğradığı dönüşüm, ahlakın sübjektif bağlamda bilimlerle ilişkisi açısından ağırlıklı olarak yer alıp almaması konusundaki tartışmaları beraberinde getirmiştir. Ahlakın hukuktaki yeri ve kararlara etkisi hukuk felsefesinin ayrılan kolları açısından ele alınmıştır. Tezimizin II. Bölümü ise "Matbuat Nizamnameleri ve Sansür" başlığını taşımaktadır. Kitap basmanın ve toplatılmasının şartları ve cezaları nizamnamelerinin maddelerinde yer almaktadır. Osmanlı'da kitabın hukuki süreci ve sansürle olan imtihanı "ahlak ve siyaset" başlığı altında birçok söz söylemektedir. III. Bölüm ise tezimizin esas başlığını "Cumhuriyet Döneminde Yargılanan Romanlar"ı oluşturmaktadır. "Siyasi" ve "ahlaka mugayir" başlığıyla yargılanan romanlarda sözü edilen başlıklar romanın kurgusu itibariyle ele alınmıştır. Öncelikle savcının iddianamesi, avukat savunması, bilirkişi raporları, yazarın savunması olduğu gibi tezimizde yer almış, romanın incelenmesi ise bütün bu bilgilerden yola çıkılarak yazılmıştır.