Malebranche’da Aranedencilik
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHARREM ŞAHİNER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ömer Mahir ALPER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Malebranche'da aranedenciliği konu edinen bu çalışmada filozofun sözkonusu doktrini betimsel ve analitik bir tarzda incelenerek varmış olduğu sonuçlarüzerinde durulmaktadır. Bu yapılırken Malebranche'ın, doktrinini geliştirirkenetkilendiği düşünürler ve felsefi yaklaşımlar da yeri geldiğince ele alınmaktadır.Özellikle çağdaşı olduğu Descartes'ın, ruh ve beden gibi iki farklı alanınvarlığı ve birbiri ile etkileşimlerinin mümkünlüğü meselesinden yola çıkarak bunlararasındaki etkileşimin ne şekilde meydana geldiğini izah etmeye çalışanMalebranche, Augustin'in da etkisiyle Tanrı'yı tüm oluşun merkezine yerleştirmiş vearanedenci felsefeyi geliştirmiştir.Aranedenciliğe göre neden ile sonuç arasında zorunlu-tabii bir bağbulunmayıp Tanrı her defasında nedenleri birer ?vesile? olarak kullanmak suretiylesonuçları yaratmaktadır. Bunu da yine kendisinin koyduğu aranedensel kanunlarabağlı kalmak şartıyla gerçekleştirmektedir. Bu kanunlar Tanrı'nın eylemde bulunmaşeklini belirlemekle birlikte aynı zamanda değişmez oldukları için de bilimintemellerini oluşturmaktadırlar. İnsan veya herhangi bir varlık için eylemde bulunmasöz konusu olmayıp, ruhun isteklerini fiile aktarma noktasında insanın istekleriTanrı'nın yaratması için bir araneden oluşturmaktadır. Böylece insan Tanrı'nın heran yaratması ile varlığını devam ettirebilmektedir.Malebranche'ın geliştirmiş olduğu aranedenci doktrinin en önemliözelliklerinden biri Tanrı merkezci olması ve insanı sadece Tanrı'ya yönelmesigereken günahkar bir varlık olarak görmesidir. Nitekim dikkatini maddeyeyönlendirmiş ve onları gerçek birer varlık gibi düşünen insan, nihayetinde her türlüetkinin de bu varlıklar tarafından meydana getirildiğini düşünerek hatayadüşmektedir. Oysa Malebranche'a göre bu varlıkların gerçekliği nesneleri değilideleridir. Bu ideler de Tanrı'da bulunduklarından bize O'ndan gelmektedir.Duyuların sunduğu bilgilerin ve tüm yetki ve gücün Tanrı'da toplandığı aranedencidoktrinde sonuç olarak Malebranche, ?her şeyi Tanrı'da görme? felsefesinigeliştirmiştir.