Maligniteye Bağlı Hiperkalsemi Nedeniyle Acil Servise Başvuran Hastalarda Denosumab ve Bifosfonat Tedavilerinin Karşılaştırılması


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AZIZA ASLANLI

Danışman: Naci Şenkal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç:

Maligniteye bağlı hiperkalsemi, ileri evre kanser hastalarında görülen ve artmış morbidite ile mortaliteyle ilişkili ciddi bir metabolik komplikasyondur. Antiresorptif tedaviler hiperkalseminin kontrolünde temel rol oynamaktadır; ancak gerçek yaşam verilerinde zoledronik asit ve denosumabın karşılaştırmalı etkinliği konusunda sınırlı veri bulunmaktadır. Bu çalışmada, maligniteye bağlı hiperkalsemi tanısı alan hastalarda zoledronik asit ve

denosumab tedavilerinin erken dönem biyokimyasal yanıt ve klinik sonuçlar açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır.

Hasta Seçimi ve Yöntem:

Bu retrospektif, tek merkezli çalışmaya, 2021–2025 yılları arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Acil Dahiliye birimine başvuran ve serum total kalsiyum düzeyi >10,5 mg/dL olan maligniteye bağlı hiperkalsemi hastaları dahil edilmiştir. Primer hiperparatiroidizm, benign hiperkalsemi nedenleri ve diyaliz gereksinimi olan hastalar dışlanmıştır. Toplam 64 hasta analiz edilmiştir; bunların 47’si zoledronik asit, 17’si denosumab tedavisi almıştır. Serum total kalsiyum düzeyleri uygulama öncesi ve uygulama sonrası 1., 2., 3., 4., 5., 7. ve 10. günlerde değerlendirilmiştir. Primer sonlanım noktaları serum kalsiyum değişimi ve normokalsemiye ulaşma süresi olarak belirlenmiştir. Sekonder sonlanım noktaları elektrolit değişimleri, böbrek fonksiyonları, hastane yatış süresi, yoğun bakım gereksinimi ve mortalitedir.

Bulgular:

Denosumab grubunda başlangıç serum kalsiyum düzeyi zoledronik asit grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (15,3 ± 2,0 mg/dL vs 14,0 ± 1,7 mg/dL; p=0,031). Her iki grupta da tedavi sonrası erken dönemde serum kalsiyum düzeylerinde belirgin ve istatistiksel olarak anlamlı düşüş izlenmiştir (her iki grup için grup içi p<0,001). Takip sürecinde 10. gün kalsiyum düzeyleri ve normokalsemiye ulaşma oranları açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Elektrolit profili incelendiğinde, her iki grupta fosfor ve magnezyum düzeylerinde erken dönemde anlamlı düşüşler gözlenmiş olup, gruplar arası karşılaştırmalarda çoğu zaman noktasında anlamlı farklılık izlenmemiştir. Serum klor düzeyinde 10. gün değişimi denosumab grubunda daha belirgin artış göstermiştir (p=0,010). Kreatinin düzeyleri açısından 3. ve 4. günlerde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış (sırasıyla p=0,029 ve p=0,016), ancak takip sürecinde bu fark devam etmemiştir.

Hastane yatış süresi zoledronik asit grubunda 5,1 ± 3,4 gün, denosumab grubunda 13,7 ± 15,8 gün olarak bulunmuş olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p=0,244). Yoğun bakım gereksinimi ve mortalite oranları bakımından da iki grup arasında anlamlı fark izlenmemiştir (sırasıyla p=0,175 ve p=0,068).

Sonuç:

Maligniteye bağlı hiperkalsemi tedavisinde zoledronik asit ve denosumab erken dönem serum kalsiyum düşüşü ve klinik sonuçlar açısından benzer etkinlik göstermektedir. Başlangıçta daha yüksek kalsiyum düzeylerine sahip denosumab grubunda da karşılaştırılabilir biyokimyasal yanıt elde edilmesi, her iki ajanın etkinliğini desteklemektedir. Klinik sonuçlar ve mortalite açısından belirgin üstünlük saptanmamıştır. Bu bulgular, tedavi seçiminin hasta bazlı klinik özellikler ve eşlik eden komorbiditeler dikkate alınarak bireyselleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler:

Maligniteye bağlı hiperkalsemi, Zoledronik asit, Denosumab, Antiresorptif tedavi