Yeşil Ekstraksiyon Teknikleri Kullanılarak Fındık Yan Ürünlerinden Değerli Biyoaktif Bileşenlerin Eldesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mühendislik Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERVANUR ELMAS
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa Bener
Eş Danışman: Furkan Burak Şen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fındık (Corylus avellana L.), Betulaceae ailesinin bir üyesi olup dünya genelinde en çok tüketilen yemiş türlerinden biridir. Ekonomik açıdan bakıldığında kozmetik, gıda ve şekerleme gibi farklı endüstri alanlarında yaygın bir kullanımı vardır. Fındık tüketiminin fazla olması beraberinde atık olarak adlandırılan yan ürünlerin miktarını da arttırmaktadır. Küresel boyutta sürdürülebilirliğin önem kazanmasıyla birlikte gıda atıklarının değerlendirilmesi ve geri dönüştürülmesi için yapılan çalışmalar da önem kazanmıştır. Bu sebeple, fındık tüketimi ile açığa çıkan ve atık olarak nitelendirilen yan ürünlerin değerlendirilmesi ve dönüştürülmesi önemlidir. Kimyasal içerik açısından bakıldığında fındıktan elde edilen yan ürünlerin doymamış yağ, amino asit, protein, fenolik bileşikler, tokoferoller ve fitosteroller gibi biyoaktif bileşenlerce zengin olduğu bilinmektedir. Bu tez çalışması kapsamında fındık iç zarı ve fındık yağı çıkarma işleminden geriye kalan fındık unu kullanılmıştır. Yan ürünlerden biyoaktif bileşenlerin elde edilebilmesi için uygun ekstraksiyon yöntemleri belirlenerek en fazla verim elde edilebilmesi için optimizasyon çalışmaları yapılmıştır. Ekstraksiyon çalışmaları kapsamında literatürde yeşil ekstraksiyon yöntemleri olarak belirtilen mikrodalga destekli ekstraksiyon yöntemi ve ultrases destekli ekstraksiyon yöntemi kullanılmıştır. Yan ürünler için her iki ekstraksiyon yönteminde optimizasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen ekstraktların toplam antioksidan kapasite (TAK) değerleri hesaplanarak maksimum verimin elde edildiği ekstraksiyon yöntemi ve parametreleri belirlenmiştir. Aynı zamanda antioksidan özelliklerin detaylı olarak analizi için farklı yöntemler uygulanmıştır. HPLC-PDA sistemi kullanılarak optimum koşullarda elde edilen ekstraktların fenolik karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Kullanılan ekstraksiyon yöntemlerinin her birinin yeşilliğinin belirlenmesi için AGREE yazılımı kullanılmıştır.