Kripto Para Piyasalarında Sürü Davranışının Analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, İşletme Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aylin Hancı
Danışman: Erdinç Altay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kripto paralar, merkezi bir otoriteye bağlı olmadan kriptolojiye dayalı olarak blok zinciri gibi yeni teknolojiler kullanan dijital paralardır. Bu paraların volatiliteleri yüksek ve temel değerlerinin belirlenmesi zor olduğundan bu piyasalarda sürü davranışının bulunabileceği öngörülmüştür. Davranışsal finans alanında özellikle üzerinde durulan konulardan olan sürü davranışı yatırımcıların birbirlerini taklit ederek piyasalarda aynı varlıklar için aynı davranışları sergilemeleri olarak tanımlanabilmektedir. Yatırımcıların toplu şekilde bu tür davranışlarda bulunması fiyatları etkileyerek piyasalardaki riskleri ve etkinsizliği arttırabilmektedir. Bu sebeplerle piyasalarda sürü davranışının bulunup bulunmadığının belirlenmesi önem taşımaktadır. Çalışmada kripto para piyasalarında sürü davranışı Chang, Cheng ve Khorana (2000) ile Hwang ve Salmon'un (2004) yaklaşımlarıyla incelenmektedir. Bu kapsamda, 01.01.2023 tarihi itibarıyla Coinmarketcap sitesi üzerinden piyasa değeri en yüksek ilk 200 kripto para birimi incelenmiştir (Coinmarketcap, 2023). Bu kripto paralar arasından 01.01.2019 tarihinden 31.12.2022 tarihine kadar günlük Dolar cinsinden fiyat verileri bulunan 45 adet coin ve 34 adet token tespit edilmiş ve uygulamaya alınmıştır. S&P Global tarafından kripto paralarla ilgili yayımlanan S&P Bitcoin Index, S&P Cryptocurrency Broad Digital Market Index, S&P Megacap Index gibi endekslerin yanında yaygın şekilde bilinen The Royalton Crix Index analizlerde piyasa temsilcisi olarak kullanılmıştır (S&P Global, 2023). Literatürdeki çalışmalardan farklı olarak çalışmada kripto paralarda sürü davranışı coinlerle tokenlar olarak iki grup halinde incelenmektedir. Coinlerin kendilerine ait bir blok zinciri bulunmaktayken tokenlar daha önceden var olan bir kripto paraya ait blok zincirini kullanmaktadır. Ayrıca, tokenlar geniş kullanım alanlarına sahip olduğundan fiyatlamaları da farklılaşabilmektedir. Bu kapsamda, coinlerde ve tokenlarda sürü davranışıyla ilgili farklı bulgulara da ulaşabileceği düşünülmüştür. Çalışmada bu dört endekse ait sonuçlar coinler ve tokenlar için karşılaştırmalı olarak paylaşılmıştır. Chang, Cheng ve Khorana (2000) yaklaşımına göre coinlerde ve tokenlarda sürü davranışının genel olarak bulunduğu fakat doğrusal olmayan özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir. Hwang ve Salmon'un (2004) yaklaşımına göre, coinlerde ve tokenlarda sürü davranışının genellikle farklı zamanlarda ve farklı nedenlerle ortaya çıktığı tespit edilmiştir.