Faaliyet raporlarının şirket değerleri ile ilişkisinin dil modeli kullanarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL ASİLKAN VAR
Danışman: Arif Saldanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma faaliyet raporlarını, belirli bir dil modeli kullanarak metinsel değişkenler üretmek ve daha sonrasında belirlenen analiz yöntemlerini kullanılarak oluşturulan değerlendirme kriterleri ile rapora bir skor vermektedir. Bu yöntemler ve değerlendirme kriterleri dil modeli tarafından oluşturulmuştur. Doğal dil işleme yöntemleri ve dil modeli ile oluşturulan bu çalışmada, ortaya çıkan değerlendirme kriterleri ve buna göre belirlenen skorun, referans olarak alınan BIST30 şirketleri için 2023 yılı baz alınarak belirlenen üç finansal metrik -piyasa değeri değişimi, gelir büyümesi ve stok değeri- ile ilişkisini korelasyon ve t testi yapılarak gözlemlemek amaçlanmıştır. Dil modeli tarafından oluşturulan analiz yöntemleri ve değerlendirme kriterleri bu çalışmaya özel olarak tasarlanmış ve deneysel olarak, literatürdeki niteliksel analiz yöntemleri, pratik olarak kullanılan NVivo ve MAXQDA araçlarının kullandığı teknikler dil modeli sağlanarak meta-prompt ile belirli yönlendirmelerle geliştirilerek oluşturulmuştur. Bu çalışmanın ortaya çıkardığı durum dil modeli tarafından belirlenmiş analiz yöntemleri ve değerlendirme kriterinin, faaliyet raporlarının BIST30 şirketlerinin finansal değerleriyle ilişkisini belirleme noktasında daha büyük bir modelin kullanılması gerekliliğini ortaya çıkarmış ve standartları oluşturma noktasında bir referans noktası olarak doğrudan faaliyet raporlarını kullanmanın olası sonuçları üzerine fikir vermektedir. Kısıtlar ve gelişime açık yönleri olan bu çalışma, şirketlerin niceliksel değerlerini faaliyet raporu üzerinden inceleyen bir yaklaşım modülü olarak daha büyük bir modelin bir parçası olarak kullanılabilir.