Osmanlı Matbaacılığı’nda Takvimhane-i Amire’nin Yeri ve Önemi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Güldane ÇOLAK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gülden SARIYILDIZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı Devleti'nin resmi gazetesi Takvim-i Vekayi'nin basımı için kurulan Takvimhane-i Amire sadece bir matbaa değil aynı zamanda bir yazı işleri dairesi olarak çalışmaktaydı. Takvimhane matbaasının varlık sebebi olan Takvim-i Vekayi hem ilk Türkçe gazete olması, hem de resmi sıfatı taşıması sebebiyle ülkemizde gazetecilik tarihimiz için milat sayılmaktadır. Takvimhane Matbaası'nda Türkçe ile birlikte Fransızca, Ermenice, Rumca, Arapça, Farsça gibi farklı dillerde de çıkartılan Takvim-i Vekayi dışında, şahısların birbiriyle ve devletle aralarındaki hukuki, mali, ticari muameleleri düzenleyen matbu/form evrak, varaka-i sahiha gibi kâğıtlar da basılarak ülkenin dört bir tarafına gönderilmiştir. Takvimhane Nezareti Müteferrika Basmahanesinden o güne ulaşan klasik matbaanın idaresini de üstlenmiş, 1831'den Takvim-i Vekayi'nin çıkarılması ve kitap basım işlerinin Maarif Nezareti'ne devredildiği 1862 yılına kadar devletin basın/yayın yoluyla halka ulaşabildiği bir kurum olmuştur. Osmanlı devlet yayıncılığının Takvimhane Nezareti tarafından idare edildiği otuz yıl içerisinde gayr-ı resmi matbaaların da etkisiyle kitap basım ve yayımcılığı adına önemli gelişmeler yaşanmıştır.