Popüler din kutsal ve kadın: Nimet Abla örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÖKSAL PEKDEMİR

Danışman: Birsen Banu Okutan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Nimet Abla'yı popüler din bağlamında sosyolojik bir olgu olarak incelemektedir. Araştırmanın temel hipotezi, gündelik hayatta seküler bir pratik olarak değerlendirilen piyango bileti satın alma eyleminin, Nimet Abla örneğinde ve yılbaşı özelinde popüler dinî bir ritüele dönüştüğüdür. Bu amaçla, popüler dinin temel dinamiklerini açıklayan ve bu dönüşümü analiz etmeye olanak tanıyan bir kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Çalışmada nitel desen tercih edilmiş; saha araştırması kapsamında Nimet Abla Piyango Bayisinden bilet alan 30 yaş ve üzeri 51 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca, gazete arşiv taramaları ve Hacı Nimet Özden Camii Şerifleri Vakfı ile Nimet Abla Müzesi yöneticileriyle gerçekleştirilen görüşmeler, fenomenin tarihsel ve toplumsal arka planını ortaya koymuştur. Bulgular, Nimet Abla'nın kutsallaştırılarak popüler dinî bir figüre dönüştüğünü, bu dönüşümün kutsal zaman (yılbaşı) ve kutsal mekân (Nimet Abla Bayisi) bileşenleriyle ritüelistik bir bağlama yerleştiğini ve popüler dinin bireysel anlam üretimine dayalı, senkretik ve sistematik olmayan yapısıyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Nimet Abla fenomenine ilişkin literatürün yetersizliği ve verilerin dağınıklığı, araştırmanın temel sınırlılıkları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, elde edilen veriler, Nimet Abla olgusunun popüler dinin bir örneği olduğunu ortaya koymakta ve bu bağlamda din sosyolojisi literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.