II. Meşrutiyet Döneminde Karamanlıca Bir Basın Organı: Aktis Mecmuası (1912-1915)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Dilek Kübra Gürgül
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NİLÜFER ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orta Anadolulu bir halk olan Karamanlılar Türkçe konuşmuşlar, Yunan alfabesini kullanarak Türkçe yazmışlardır. 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra ise basın hayatına girmişler ve pek çok gazete, dergi ve kitap çıkarmışlardır. Bu neşriyatlar vasıtası ile Karamanlı nüfusu bilgilendirmek, hatta eğitmek istemişlerdir. Karamanlıların en önemli basın organlarından biri de Aktis'tir. Aktis önce 15 Ağustos 1910 tarihinde gazete olarak yayınlanmış, 10 Ocak 1913 tarihinden itibaren dergi olarak yayınını sürdürmüştür. Bizim inceleyebildiğimiz son nüsha 15 Şubat 1915 tarihlidir. İncelemiş olduğumuz Aktis dergisinin 1913-1915 yıllarındaki nüshalarında başta Ortodoksluk ile ilgili meseleler ve dönemin siyasi gelişmeleri olmak üzere, Balkan Savaşları'nın seyri, Balkan Savaşları'ndan sonra barış arayışları ve Birinci Dünya Savaşı'nın başlama evresine ait yazılar yer almıştır. Bunun yanında Aktis, Karamanlıların eğitimini de içine alacak şekilde genel olarak Osmanlı Rum milletinin eğitimine, ayrıca kadınların sosyal hayatın içinde yer almalarına ve siyasi hak taleplerine de ilgi göstermiştir. Dergide ele alınan konular bunlarla sınırlı olmayıp, farklı kültürlere, sağlıkla ilgili mevzulara ve çeşitli buluşlara ait yazılara da rastlamak mümkündür. Zaman zaman dergi sayfalarını karikatürler süslemiş, çoğu kez dergi nüshasında yer alan yazıya göre fotoğraflar kullanılmıştır. Öncelikle Karamanlıların eğitimli kesiminin kendilerini Helenlere mi, yoksa Türklere mi yakın hissettiklerini ve Osmanlı toplumu içinde oldukça farklı bir renk teşkil eden Karamanlıları anlayabilmek için incelemiş olduğumuz Aktis, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Yunanistan'ın teşviki ile Osmanlı Devleti'nde Ortodoks cemaatler içinde Yunan dilini genelleştirmek ve Helen kültürünü yaygınlaştırmak için açılmış olan Rum okullarının ve cemiyetlerinin genel olarak bu amaçlarına ulaştıklarını göstermiştir.