Jorge Luis Borges’in Öykülerinde Zaman ve Uzam

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mehmet İlgürel

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Rafael CARPINTERO ORTEGA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu doktora tezinin amacı, yazarın söz konusu eserlerinde zaman ve uzam ile ilgili olarak yer verdiği özgün kurguların çözümlemelerinin gerçekleştirilmesidir. Borges, öykülerinin yapısını, olay örgüsünü, karakterlerini ve diğer yapıtaşlarını çoğunlukla felsefi düşüncelerden esinlenerek türettiği şemalara göre biçimlendirmiş ve düzenlemiştir. Buna bağlı olarak, tezde zaman ve uzam ile ilgili değişik yaklaşımlara göre yapılan incelemelere değinilse de, öykülerin felsefi kaynaklarını göz önünde bulunduran çözümlemelere öncelik verilmiştir. Bu incelemeleri gerçekleştirebilmek için öncelikle Berkeley, Hume, Spinoza ve Schopenhauer?un, Borges?teki, özellikle zaman-uzam çerçevesindeki etkilerini belirleyen bir bölüme yer verilmiştir. Bunun sonrasında ise, zaman ve uzam kurgularının temelinde yatan, yazarın ?zamanın çürütülmesi? düşüncesi incelenmektedir. Juan Nuño?nun, Borges?in, kurgularında Platoncu evren görüşünden hareketle zaman ve uzamı yorumladığı görüşü benimsenmiş ve tezin genelinde göz önünde bulundurulmuştur. Bununla birlikte, aynı yazarın Borges?in öykülerinde belirlediği zaman modellerinin değerlendirmelerine yer verilmiştir. Anlatıbilimsel bakış açısı veya öykünün yapısında zamanın yeri gibi yönlerden çözümlemeler gerçekleştirmiş olan Alberto Julián Pérez ve Manuel Blanco-González gibi diğer araştırmacı ve eleştirmenlerin konu ile ilgili çözümleme ve sınıflandırmaları da eleştiri ve yorumlarla birlikte ele alınmıştır. Son olarak, Nuño?nun modellerini yenileyen bir uzam-zamansal bir sınıflandırma ortaya konmuştur. Tez çalışması, yazarın öykülerinin zaman-uzam kurgularının çözümlemeleri ile ilgili başlıca görüşleri karşılaştırmakta ve bu konuda çeşitli önerilerde bulunmaktadır. Öte yandan, Türk okuyucunun çoğunu tanımadığı, Borges araştırmalarının önemli otoriteleri ve bunların görüşleri hakkında bilgiler içermektedir.