İlaç Alerjisi Ön Tanisi ile Etiketlenen Çocuklarda Provokasyon Testi Sonrasi İlaç Kullanim Eğilimi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA KAYA AĞARGÜN
Danışman: Cevdet Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İlaç aşırı duyarlılık reaksiyonlarının toplumun yaklaşık %7'sini etkilediği düşünülmektedir ve bu oran çocuklarda daha düşüktür. Yanlış ilaç alerjisi tanısı konulan hastaların gereksiz ilaç kısıtlamaları ile karşılaşması, daha yüksek maliyetli, daha az etkili ve daha toksik ilaçların kullanımına neden olabilir. Bu çalışmanın amacı, ilaç alerjisi şüphesiyle başvuran çocuk hastaların tıbbi öykü, klinik ve laboratuvar bulgularının retrospektif olarak değerlendirilmesi ve ilaç provokasyon testi (İPT) sonrası alerji etiketi kaldırılan ilacı kullanım konusundaki tutumlarının incelenmesidir. Materyal ve Metod: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı ile gerçekleştirilen çalışmada, Ocak 2019- Haziran 2023 tarihleri arasında ilaç alerjisi şüphesiyle Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniğine başvurup ilaç provokasyon testi yapılan hastaların verileri incelendi. Öykü, klinik bulgular, aile öyküsü, laboratuvar verileri retrospektif olarak toplandı, İPT sonrası ilaç kullanımı ile ilgili sorular poliklinik ziyaretleri sırasında soruldu. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen hastaların %55,1'i erkek, %44,9'u kızdı. Çalışmamızda 198 hastanın 180'ine şüpheli ilaç/ilaçlarla, 18'ine ise benzer ilaçla toplamda 254 İPT uygulandı. Hastaların %27,9'unda ilaç alerjisi pozitif saptandı. İki hastaya (3 test) deri prik testi ile, 48 hastaya (53 test) ise İPT ile tanı konuldu. İPT sonrası alerji şüphesi ortadan kaldırılan ilacın kullanım oranı %57 olarak saptandı. İlaç kullanan hastaların %92,4'ünde sorun yaşanmazken %7,6'sında sorun bildirildi. Kullanmayan hastaların (%43) neden kullanmadıkları sorgulandığında %59'u çekincesinin mevcut olduğunu, %37'si ilacın kullanımına gerek olmadığını, %4'ü ise alerji şüphesinin ortadan kalktığını anlamadıklarını ifade etti. Alerji şüphesi ortadan kaldırılan ilacı kullanma oranı ek alerjik hastalığı olanlarda ek alerjik hastalığı olmayanlara göre daha yüksek (%65,3 ve %44,8; p=0,010), ilaç alerjisi şüphesiyle kendisi başvuranlarda başka bir doktor tarafından yönlendirilenlere göre daha yüksek (%84,6 ve %52,5; p=0,003) saptandı. Sonuç: İPT sonrası alerji etiketi kaldırılan hastaların %57'sinin ilacı kullanması ve %43'ünün çekince ve benzeri sebeplerle ilacı kullanmaması; ilaç alerjisi tanısının doğrulanmasının önemini ve ailelere daha fazla bilgi verilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Alerji etiketi kaldırılan ilaçların kullanımını artırmak için ailelere detaylı bilgi sağlanmalı ve hastaların düzenli izlemi yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: ilaç alerjisi, ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonu, ilaç provokasyon testi