Çaltı suyu çevresinin iklim özellikleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kaisaer Kuerban

Danışman: Meral Avcı

Özet:

11 ÇALTI SUYU VE ÇEVRESİNİN İKLİM ÖZELLİKLERİ ÖZ İç Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Kızılırmak Bölümü'ndeki dağlık alanlardan doğan Çaltı suyu, doğu-batı yönünde uzanarak, Divriği doğusunda Fırat nehrinin en önemli kollarından olan Karasu'ya karışır. Bir kısmı İç Anadolu Bölgesi sınırlan içinde kalan Çaltı suyu ve kollan, Divriği'nden sonra Doğu Anadolu Bölgesinin Yukan Fırat Bölümüne dahil olmaktadır. Bu geniş alanın kuzeyinde ve güneyinde 2500 m yi geçen dağlık alanlar yer alır. Bu çalışmada Çaltı suyu vadisinin iklim özellikleri ortaya konulmuş, iklimin hem fiziki ortam hem de insan ve faaliyetleri üzerindeki etkilerine yer verilmeye çalışılmıştır. İnceleme sahasında yıllık ortalama sıcaklığın en fazla olduğu alanlar, Çaltı suyu vadisinin Fırat nehrine kavuştuğu sahalardır. Bu sahalarda yükselti genellikle 1250 m civarındadır ve sıcaklık değerleri de 10 °C nin üzerindedir. Sıcaklıklar Divriği'nde hiçbir ayda -5 °C nin altına inmezken, Kangal'da özellikle Ocak ayı ve Şubat'm ilk yansında sıcaklıklar -5 °C nin altındadır. 0 °C nin altındaki sıcaklıklar esas alındığında Divriği'nde iki ay kadar süren sert kış koşullan, Kangal'da yaklaşık 4 ay sürer ve çok daha sert geçer. Çaltı suyu vadisi ve çevresinde yıllık yağış miktarlan 300 mm nin üzerindedir. Divriği 370.1 mm yağış alırken, Kangal'da yıllık yağış 307.1 mm, Sincan'da ise 407.7 mm dir. Bu değerler dağlık alanlara doğru çıkıldıkça artar. Yıllık amplitüd değerlerinin 25.1-27.9 °C arasında değiştiği sahada don olaylarının görülme sıklığı da epeyce fazladır. İklim özellikleri fiziki ortam ve insan faaliyetleri özerinde etkilidir. İklimin toprak tiplerinin ve bitki örtüsünün gelişimindeki rolü önemlidir. İklim hayvancılık faaliyetleri açısından da önem taşır. Geleneksel yapı tarzı iklimle uyumludur. CLIMATIC CHARACTERISTICS OF THE ÇALTI STREAM AND ITS SURROUNDINGS ABSTRACT The Çaltı Stream, which springs from the mountainous areas of the Upper Kızılırmak Part in the Central Anatolian Region, lies east-west and meets the Karasu, one of the most important branches of the Fırat, in the east of Divriği. In this study, the climatic cahateristics of the Çaltı Stream Valley and the effects of the of the climate on both the physical environment, and the human and his activities are tried to be presented. The areas with the highest annual average temperature within the area studied are the fields where the Çaltı Stream Valley joins the Fırat. In these fields the height is generally around 1250 m and the temperature is above 10 °C. In Divriği the temperature never falls below -5 °C in any month whereas in Kangal it is below -5 °C especially in January and in the first half of February. When the temperatures below 0 °C are used as basis, the two months long severe conditions in winter in Divriği are approximately four months long and much harsher in Kangal. Annual rainfall in the Çaltı Stream Valley and its surroundings is above 300 mm. Divriği receives 370.1 mm rainfall while Kangal and Sincan receive 307.1 and 407.7 mm respectively in a year. In this field, where annual amplitude values range from 25.1 to 27.9 °C frost is frequently seen. Climatic characteristics are influential on the physical environment and human activities. Climate has a important role on the development of soil types and the vegetation. The climate is significant for cattle-breeding activities, too. The traditional building styles are in harmony with the climate.