Atatürk ile ilişkili saatlerin sanat tarihi açısından incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜNAL TANRIVERDİ

Danışman: GÜLBERK BİLECİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Zamanı ölçmeye ve belirli kıstaslara bölmeye yarayan saatler, Orta Çağ'dan 20. yüzyıla kadar bilimsel ve teknik gelişmelerin izlenebileceği en somut objelerden birisi olmasının yanında estetik değerleri bakımından da büyük öneme sahip objelerdir. Bu çerçevede Atatürk'ün yaşadığı mekânlarda çalışma masasında bulunan "masa saatleri" ile duvarları süsleyen "duvar saatleri", içerisinde bulundukları mimariyi tamamlayan objeler olması ile Gazi'nin estetik zevkini takip edebileceğimiz önemli objelerdir. Bu saatlerin yanı sıra Atatürk'ün şahsi "cep saatleri" yaşamında ayrı bir öneme sahip olmuş, Çanakkale Savaşı sırasında bir cep saati hayatını dahi kurtarmıştır. Obje olarak saatlerin bir başka özelliği de sanatsal açıdan değerleri yüksek birer diplomatik hediye olmalarıdır. Mevcut literatürde Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bulunduğu mekânlarda kullandığı, şahsi olarak taşıdığı ve diplomatik hediye olarak aldığı yahut kendisinin hediye ettiği saatler bu bağlamda toplu olarak ele alınmamıştır. Bu tez kapsamında tereke kayıtlarında yer alan saatler, Atatürk'ün hediye ettiği saatler ve kendisiyle ilişkili saatler olmak üzere yaklaşık 30 adet farklı formlardaki Atatürk ile bağlantılı saatler incelenmiştir. Alman, Fransız, Amerikan, İngiliz ve Türk menşeili olan bu saatler; form, teknik özellik ve tezyinat açısından sanat tarihi disiplini çerçevesinde ele alınmıştır.