Betainin deneysel karaciğer fibrozunda oksidatif stres, sitokinler ve ekstraselüler matriks proteinleri üzerine etkisinin incelenmesi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul Tıp Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ilknur Bingül

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Semra ABBASOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karaciğer yağlanması alkole bağlı (ALD) ve bağlı olmayan (NAFLD) karaciğer hastalığında ilk lezyondur ve fibroz, siroz ve karaciğer kanserine ilerleyebilir. Yağlanmanın karaciğerin oksidatif stres, inflamasyon ve sitokinlere karşı duyarlılığını arttırdığı kabul edilmektedir. Betain (BET) antioksidan, antiinflamatuar ve karaciğeri koruyucu etkilere sahip olan bir kolin metabolitidir. Ancak, karaciğer fibrozu gelişimi üzerine BET'in etkisi ve bu etkinin mekanizmaları yeterince bilinmemektedir. Çalışmamızda alkolik ve alkolik olmayan fibroz modeli oluşturmak için, sıçanlar 14 hafta süre ile etanol (%5, v/v; içme suyu ile) veya yüksek yağlı diyet (toplam kalorinin %60'ı yağdan olmak üzere) ile beslendi. Ayrıca son 6 hafta karbon tetraklorür (0.2 mL/kg; haftada iki kez; i.p.) uygulandı. Bu süreçte bir grup sıçan BET (%2; w/w) içeren yemle beslendi. Serumda karaciğer fonksiyon testleri, insülin direnci, tümör nekroz faktörü-α, karaciğerde trigliserit (TG) ve hidroksiprolin (HYP) düzeyleri ile oksidatif stres göstergeleri tayin edildi. Ayrıca histopatolojik incelemeler yapıldı. Karaciğerde stellat hücre (HSC) aktivasyonunu belirlemek amacıyla α-düz kas aktini (α-SMA), transforme edici büyüme faktörü-β1 (TGF-β1) ve tip I kollajen (KOL1A1)'in protein ekspresyonları immünohistokimyasal yöntemle belirlendi. Ekstraselüler matriks kompozisyonunu değerlendirmek için matriks metalloproteinaz-2 (MMP-2) ve onun inhibitörleri (TIMP-1 ve TIMP-2)'nin mRNA ekspresyonları saptandı. BET uygulaması karaciğerde TG ve HYP düzeylerini, prooksidan durumu ve fibrotik değişiklikleri azalttı. Fibrotik sıçanlarda bu uygulama ayrıca α-SMA, KOL1A1 ve TGF-β protein ekspresyonları ile TIMP-1, TIMP-2 ve MMP-2 mRNA ekspresyonlarında azalmaya neden oldu. Sonuç olarak, bu bulgular BET'in antifibrotik etkisinin antioksidan ve antiinflamatuvar etkisinin yanı sıra HSC aktivasyonu üzerindeki baskılayıcı potansiyeline bağlı olabileceğini göstermektedir.