Abdülbâkî el-Fârûkî, Divanı ve İslam Büyüklerine Methiyeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Zehra Şahin
Danışman: Hatice Arslan Sözüdoğru
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezimizin konusu 18. yüzyılın sonlarında doğmuş 19. yüzyılda vefat etmiş Iraklı edip, şair ve devlet adamı olan Abdülbâkī el-Fârûkī'nin hayatı, divanı ve divanında İslam büyüklerine yazdığı methiyelerin incelenmesinden oluşmaktadır. Musul'da vali ve vali yardımcılığında bulunan Fârûkī, ailesindeki pek çok şahsiyet gibi, Osmanlı Dönemi Arap Edebiyatına eserleriyle katkılarda bulunmuştur. Şiirlerinde siyasi, toplumsal ve dini konuları işlemiş, özellikle dini konularda yazdığı eserlerine şerhler yazılmıştır. Ancak Osmanlı döneminde yaşayan birçok değerli edip gibi ihmal edilmiş ve hakkında bir çalışma yapılmamıştır. Tezimiz bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nin hâkim olduğu Arap vilayetlerindeki durumdan, Nahda hareketinden, şairin yaşadığı dönemde edebi ve kültürel çevreden bahsedilmiş, birinci bölümde Abdülbâkī el-Fârûkī'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde yazarın divanı tanıtılmış, divanındaki şiirler temalarına göre ayrılarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde methiye türüyle ilgili bilgi verildikten sonra şairin İslam büyüklerine methiyelerinin Türkçe tercümeleri yapılmış, kullanılan edebi sanatlar açıklanmıştır. Son bölümde şiirlerin uzun olması sebebiyle her beytin Türkçe tercümesi Arapça metninin altında verilmiştir. Osmanlı Döneminde bir Arap şairin methiyelerini incelediğimiz bu çalışmamızda bazı Arap Edebiyatı tarihçilerinin iddialarının aksine bu dönemde de pek çok kıymetli eser verildiği örnekleriyle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızdaki amaç İslam büyüklerine methiyeleriyle tanınan Abdülbâkī el-Fârûkī'nin methiyelerini incelemek, duraklama ve gerileme dönemi olarak adlandırılan yaşadığı dönemin edebiyatı ile ilgili genel bir bilgi vermektir. Anahtar Kelimeler: Arap Edebiyatı, Irak, Musul, Abdülbâkī el-Fârûkī, 'Umerî, et-Tiryâku'l-Fârûkî.