İttihad ve Terakki Yönetimine Muhalif Bir Bakış: Hikmet Gazetesi (1912)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevim Ayık

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Belkıs ULUSOY NALCIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine damgasını vuran İkinci Meşrutiyet dönemi, mutlakıyet rejiminin sona erdiği, I. Dünya Savaşı ve Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın ardından başlayacak cumhuriyet dönemine bir hazırlık süreci olarak değerlendirilmektedir. Bu süreç zarfında meşruti sistemin kalıcı olması adına siyasi fırkaların kurulması, Osmanlı siyasi ve içtimai hayatında büyük değişikliklerin vuku bulmasına sebep olmuştur. Osmanlı halkı ilk kez seçimle ve seçimle iktidara gelen hükümetlerle tanışmıştır. Henüz yüz yılı bile bulmayan geçmişiyle genç Osmanlı matbuatı, İkinci Meşrutiyet dönemini heyecan ve mutlulukla karşılamış, neşredilen gazete ve mecmua sayılarında büyük artış yaşanmıştır. Çalışmamızda, İkinci Meşrutiyet dönemi matbuat dünyasının önemli fikir insanlarından biri olan Şehbenderzade Filibeli Ahmed Hilmi'nin meşrutiyetin mimarı olan İttihad ve Terakki'nin ilk dört yılda gerçekleştirmiş olduğu icraatlara gazete sütunlarında getirmiş olduğu eleştiriler ortaya konulmuştur. Çalışmamızda ayrıca Ahmed Hilmi'nin muhalefetinin ekseninin anlaşılması adına yol gösterici olabilmesi için verilen örneklerin yorumlanması yapılmıştır. Çalışmamız gerçekleştirilirken ilgili literatür taramasının yanı sıra, Hikmet gazetesinin günlük nüshaları taranarak ilişkili yazılar tercüme edilmiş ve yorumlanarak son haline getirilmiştir. Çalışmada betimleyici analiz yönteminden istifade olunmuştur. Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, İkinci meşrutiyet, İttihad ve Terakki, Fırkacılık, Muhalefet, Şehbenderzade, Hikmet gazetesi