Pediatri hekimlerinin besin alerjisi ile ilgili besin etiketi okuma ve alerjen içeriği farkındalık ve bilgilerinin eğitim öncesi ve sonrası değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SHABNAM ALIYEVA
Danışman: Cevdet Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmada pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjisiyle ilgili besin etiketlerini okuma ve alerjen içeriği konusundaki bilgi ve farkındalıklarını ölçmek, bu konuda bilgi düzeylerini sorgulamak, onlara bu konuda eğitim vermek, doğru bildikleri yanlışları düzeltmek ve besin etiket içeriği okuma farkındalıklarının artırılması amaçlanmıştır. Ayrıca eğitimin pediatri asistanı ve hekimleri arasında besin alerjenleri ile ilgili bilgi düzeyine kısa ve uzun dönemde olan etkisi de incelenmiştir. Bu vesileyle pediatri asistanı ve hekimleri tarafından besin alerjisi olan çocuklar ve ebeveynlerinin alerjen içerikleri konusunda daha detaylı bilgilendirilerek tedirginliklerinin azalması ve hayat kalitelerinin artması beklenmektedir. Aynı zamanda, eğitim sonrasında elde edilen sonuçlarla pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjenleriyle ilgili bilgi düzeylerinin artırılması, alerjisi olan hastalarına daha iyi hizmet verme konusunda farkındalıklarının artması amaçlanmıştır. Çalışmamız besin alerjilerinin tanı ve yönetiminde pediatri asistanı ve hekimlerinin rolünü güçlendirmeye yönelik önemli bir adım olmayı hedeflemektedir. Yöntem: Çalışmamızda Mart – Nisan 2023 tarihleri aralığında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı bünyesinde görev alan tıpta uzmanlık öğrencileri, yan dal uzmanlık öğrencileri ve doktor öğretim üyelerinin yaygın olarak tüketilen besinlerin alerjen içeriğini ve ticari gıda ürünlerinin etiketlerindeki bilgileri hangi doğrulukla tespit edebildiği besin etiket okuma eğitimi öncesi, eğitimden hemen sonra ve bir grup katılımcıyla ise eğitimden 2 ay sonra da olacak şekilde önceden hazırlanmış anket formu ile 3 aşamada değerlendirilmiştir. Ankette pediatri asistanı ve hekimlerine kendilerine sorulan sorulara evet, hayır, fikrim yok şıklarından birini seçerek cevap vermeleri istendi. Eğitimin şekli katılımcıların çalışma rotasyonları, yıllık izinleri ve sağlık raporları göz önünde bulundurularak yüz yüze ve on-line olacak şekilde düzenlendi. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Science programı 28 sürümü (SPSS-28) kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmamıza toplam 112 pediatri asistanı ve hekimi katıldı. Eğitim verme yöntemi olarak, 76 katılımcıya yüz yüze eğitim verildi, bunlardan 54'ün amfide toplu şekilde, 22'si ise gruplar halinde eğitim aldı. 34 katılımcı ise on-line eğitim aldı. Katılımcıların eğitim öncesi, eğitim sonrası ve eğitimden 2 ay sonraki bilgi ve farkındalık düzeyleri karşılaştırıldı. Eğitim öncesine kıyasla eğitimden hemen veya 1 hafta sonra doğru cevap sayılarında anlamlı artışın olduğu (p<0.001), yanlış olarak verilen cevapların (p<0.001) ve "fikrim yok" olarak yanıtlanan soruların sayısında ise istatistiksel olarak anlamlı (p<0.001) azalma olduğu gözlemlendi. Eğitimden 2 ay sonra ise eğitimden hemen veya 1 hafta sonrasının sonuçlarına kıyasla doğru cevap oranlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma (p<0.001), yanlış ve "fikrim yok" cevap oranlarında ise anlamlı artma(p<0.001) olmasına rağmen, doğru cevaplarının sayısının eğitim öncesinden anlamlı derecede fazla (p<0.001), yanlış ve "fikrim yok" cevaplarının sayısının ise eğitim öncesine kıyasla daha az olduğu görüldü. Bulgular, eğitimin kısa dönemde katılımcıların bilgi düzeyini artırdığını ve doğru cevap oranlarını yükselttiğini, uzun dönemde etkisinin azalmış olmasına rağmen devam ettirdiğini göstermektedir. Sonuç: Çalışmamızda, pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjen içeriği ile ilgili bilgi düzeyini artırmak amacıyla düzenlenen eğitimin kısa dönemde olumlu etkileri belirlenmiştir. Eğitim sonrasında katılımcıların doğru cevap sayılarında ve bilgi düzeylerinde anlamlı artışlar gözlemlenmiştir. Ancak, zamanla etkisinin azaldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, daha uzun süreli ve tekrarlayan eğitimlerin düzenlenmesi, pediatri asistanı ve hekimlerinin besin alerjenleri konusundaki farkındalık ve bilgi düzeylerini sürdürmek ve geliştirmek için daha iyi sonuçlar doğurabilir. Özellikle alerji konusunda güncel gelişmelerin takip edilmesine yönelik sürekli eğitimler, pediatri asistanı ve hekimlerinin hastalarına daha iyi hizmet verme ve alerji yönetimi konusunda daha etkin olmalarına yardımcı olacaktır. Bu bağlamda, sağlık kurumları ve yetkililerin düzenleyeceği eğitim programları ve seminerlerin önemi vurgulanmalı ve bu alanda yapılan araştırmaların artırılması önerilebilir. Ayrıca, bu çalışmada elde edilen bulguların, diğer tıp branşlarında da besin alerjenleri ile ilgili eğitim programlarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: besin alerjisi, besin etiket içeriği, besin alerjenleri, alerjen proteinler, inek sütü alerjisi, yumurta alerjisi, yer fıstığı alerjisi, buğday alerjisi, susam alerjisi