Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU TEBERİK KAMA
Danışman: Naci Şenkal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Giriş: Metabolik sendrom (MetS), kardiyovasküler hastalık (KVH) ve tip 2 diabetes mellitus (DM) gelişme riski yüksek olan, ortak patofizyolojik mekanizmalara sahip bir hasta alt grubunu tanımlar. Bu sendromda insülin direnci, obezite, aterojenik dislipidemi ve hipertansiyon (HT) gibi başlıca kardiyovasküler risk faktörleri bir arada bulunur. Latincede circa ve dien sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşan sirkadiyen 'yaklaşık bir gün' anlamına gelir. 24 saatlik salınımlar gösteren sirkadiyen ritimler uyku-uyanıklık döngülerini, metabolik ve hormonal düzenlemeleri kontrol eder. Giderek artan sayıda araştırma, sirkadiyen ritmin bozulmasını metabolik sağlık için bir risk faktörü olarak tanımlamıştır. Ancak altta yatan biyolojik temel karmaşıktır ve moleküler mekanizmalar tam olarak bilinmemektedir. Sirkadiyen ritim bozukluğu obezite, DM, HT, KVH ve MetS'nin tüm bileşenleriyle ilişkilendirilmiştir. Amaç: Bu çalışmada, metabolik sendromlu hastalarda, bu durumun patogenezinde rol oynayan sirkadiyen ritim genlerinde fonksiyonel polimorfizmleri belirleyerek ve klinik parametrelerle karşılaştırarak hastalığın tanı, tedavi ve prognozuna yönelik klinik kullanımda karşılığı olabilecek sonuçlar elde etmek amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya Eylül-Aralık 2023 tarihleri arasında polikliniğimize başvurmuş olan gönüllülerden 200 MetS hastası ve 104 sağlıklı kontrol dahil edildi. Katılımcıların demografik, antropometrik, laboratuvar, klinik verileri kaydedildi. Ayrıca kan örneklerinden lökosit ve DNA izolasyonu yapıldı. Bu çalışmada CLOCK geni rs1801260, BMAL1 geni rs7950226 ve CRY1 geni rs2287161 polimorfizmlerinin genotiplendirmesi PCR- RFLP (Restriction fragment length polymorphism = RFLP) yöntemiyle gerçekleştirildi. Nicel veriler ANOVA, Kruskal–Wallis ve Mann–Whitney U testleri ile analiz edilmiştir. Nitel verilerin değerlendirilmesinde Ki-kare testi; gerekli koşulların sağlanmadığı durumlarda ise Fisher testi kullanılmıştır. Bulgular: MetS ile sağlıklı kontrol grubunu karşılaştırdığımızda MetS'li hasta grubunda CRY1 geni rs2287161 varyantı GC genotipi kontrol grubundan anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksek saptanmıştır. Gruplar arasında BMAL1 geni rs7950226 varyantı AA/GA/GG genotipleri dağılımı anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir. CLOCK geni rs1801260 2 varyantı TT/TC/CC genotipleri dağılımı da anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir. Genotipler klinik parametrelerle karşılaştırıldığında; MetS'li hastalarda BMAL1 (rs7950226) geni AA genotipine sahip grupta açlık kan şekeri (AKŞ) GA ve GG olan gruplardan anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. BMAL1 (rs7950226) geni genotipi AA olan ve GA-GG olan hastaların ayrımında AKŞ 140 cut off değerinin anlamlı etkinliği gözlenmiştir. Sonuçlar: Sonuç olarak bu çalışma CRY1 geni rs2287161 polimorfizminin toplumumuzda MetS ile ilişkili olabileceğini, bu polimorfizmin MetS riski için öngörücü bir biyobelirteç olabileceğini göstermiştir. Ayrıca literatürdeki çalışmalara benzer şekilde BMAL1 geni rs7950226 polimorfizmi ile AKŞ yüksekliği arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Ancak MetS ile CLOCK ve BMAL1 gen polimorfizmleri arasındaki ilişki bilinenin aksine çalışmamızda anlamlı bulunmamıştır. Türk toplumunda sirkadiyen ritim gen polimorfizmleri ile MetS arasındaki ilişkiyi araştırmak için daha büyük örneklem boyutlarına sahip çalışmalara ihtiyaç vardır.