Türk sinemasında toplumsal gerçekçilik akımı ve sansür (1960-1970 dönemi)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ ÖZTÜRK
Danışman: Şükrü Sim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye Cumhuriyetinin gerek kuruluşu öncesi ve gerekse sonrasında yaşanan gelişmeler toplumsal yapıyı derinden etkilemiştir. Toplumdaki değişimlerin görülmesi ise 1950?li yılları bulmuştur. 50?li yıllardan itibaren tarımsal alanda yaşanan makineleşmeyle birlikte, kırsaldan büyük kentlere doğru yaşanan iç göçler, işsizlik, emekçi kesim ve gecekondulaşma olgularını ortaya çıkardığı görülmektedir. 1960 yıllara geldiğinde ise ülkedeki değişim sürecinin çeşitli aşamalarda geçmesi, değişimin görünür ve toplumda karşılık bulması beklenen bir durum haline gelmiştir. Dönemin önde gelen tartışma konuları; kırdan kente göç, kentlerin göç yoluyla gelen insanları dönüştürememesi, gecekondu, kültürel çatışmalar, işçi sınıf, grev ve sendikal haklar olmuştur. Hızlı bir değişimin yaşandığı, evlerde Radyo?nun hükümdarlığının sürdüğü ve televizyonun henüz olmadığı bu dönemde; halkın tek eğlence aracı sinemadır. Mevcut dönem, bir yandan ticari sinemanın yapıldığı, diğer yandan toplumsal sorunların ele alındığı filmlerin yapılabilme imkânlarının oluştuğu, içerik anlamında olduğu kadar biçim anlamında da cesur denemelerin yapıldığı ve sinemanın yaratıcılık bakımından dinamizm kazandığı yıllardır. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrası gelişen özgürlük ortamıyla birlikte toplumda yaşanan büyük değişim ve bunun sonucu ortaya çıkan toplumsal faydacılığı gözeten bir sinema hareketinin ortaya çıktığı görülmektedir. Metin Erksan, Halit Refiğ, Ertem Göreç ve Duygu Sağıroğlu gibi yönetmenler, başta İtalyan ?Yeni Gerçekçiliği? olmak üzere Sovyet sineması ve dünya sinemasındaki gelişmeleri takip etmiş ve birikimlerini Anadolu?nun hikâyeleriyle birleştirerek yeni bir sinema anlayışının kapılarını aralamışlardır. Bu yeni sinema anlayışı ?Toplumsal Gerçeklilik? akımı olarak nitelendirmek mümkündür. Bu çalışmada Türk sinemasında 1960-1970 arası dönemde ortaya çıkan ?Toplumsal Gerçekçilik? akımı ve mevcut dönemde ?Türk Sinemada Sansür? konusu incelenmiştir. İlk önce 1960-1970 dönemi kapsamlı şekilde belirleyebilmek için literatür taraması yapılmıştır. Çalışmanın sınırlılıkları kapsamında mevcut dönem öncesi Türk sinemasının içinde bulunduğu durum değerlendirilmiştir. Ardından 1960-1970 dönemine ait belirlenen ve Toplumsal Gerçekçi tarzda olan 10 film incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türk Sinemasında Toplumsal Gerçekçilik, Türk Sinemasında Sansür, Sansür