AİLEDEN BAKIM KURUMUNA: ÇALIŞAN MÜTEDEYYİN ANNELERİN PERSPEKTİFİNDEN ÇOCUK BAKIMININ AİLE DIŞILAŞMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞULE PARMAK
Danışman: Birsen Banu Okutan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadınların, tarım toplumunun hane merkezli üretim biçiminden çıkarak modern kapitalist üretim süreçlerine katılması, kadın rollerindeki dönüşümün en temel tetikleyicisidir. Bu süreçte belirginleşen cinsiyete özgü iş bölümü, bugün de kadın rollerinin ücretli emekle bakım emeği arasında konumlanmasına yönelik tartışmaların ana temalarından birini oluşturmaktadır. Aynı zamanda, annelik kültürel ve toplumsal inşanın ürünü olarak yeniden tanımlanmakta; kadın rollerine bitişik konumu ise sürekli müzakere edilmektedir. Anneliğin özcü bir anlayışla tanımlanması ve normatif annelik imgeleri, kadınların çocuk bakım rolüne ve diğer toplumsal rollerine ilişkin söylemler üretmektedir. Bu söylemler, mütedeyyin kadınlar bağlamında özgül anlamları da içermektedir. Bu tezin temel amacı, Türkiye'de çalışan mütedeyyin annelerin, aile dışı bakıma yönelmelerine dair anlam örüntülerini ve çocuk bakımının dönüşümünü incelemektir. Söz konusu dönüşüm, çağdaş bir bakım pratiği olarak merkeze alınarak yeni-işlevselci perspektiften ele alınmaktadır. Yeni-işlevselci yaklaşımın ışığında, çocuk bakımının örgütlenme biçimi, bakımın süreli aile dışılaşması olarak kavramsallaştırılmaktadır. Bakımın süreli aile dışılaşma süreci, kadınların ücretli emeğe katılmasına paralel olarak, bireyselleşme dinamikleriyle beraber ele alınmaktadır. Araştırmada nitel çalışma deseni kullanılmış ve belirli parametreleri karşılayan katılımcılar ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre, mütedeyyin kadınların ücretli emek piyasasına katılmaları, kadının kamusal alanda özneleşme süreci olarak gerçekleşmekte, aynı zamanda toplumsal normun bir parçası hâline gelmektedir. Anne olduktan sonra işe dönüş, kadınlığa ve anneliğe dair normatif söylemlerin de etkisiyle katılımcıların hayatında kültürel ikilemler oluşturmaktadır. Annelerin çalıştığı süre zarfında çocukların bakım kurumuna gönderilmesi, meşru ve rasyonel bir söyleme bürünerek kültürel ikilemler aşılmaya çalışılmaktadır. İçsel müzakerelerin belirli noktalarda sürdüğü bu zeminde, çocuk bakımının süreli aile dışılaşması, işlevsel bir zorunluluk olarak kurumsallaşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kadın Rolleri, Annelik, Çocuk Bakımı, Aile Dışılaşma, Kurum Bakımı