Çocuklar için felsefe yayıncılığı alanı: Çeviri sosyolojisi ışığında "Çıtır Çıtır Felsefe"
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Mütercim Ve Tercümanlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Menekşe Özbek
Danışman: Zuhal Emirosmanoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, Türkiye'de çocuklar için felsefe kitaplarının çeviri süreci ve dolaşım dinamiklerini Brigitte Labbé'nin Fransızca kaynak bütünce olarak "Les Goûters Philo" ve Türkçeye çevrildiği dizinle "Çıtır Çıtır Felsefe" dizisini incelemektedir. Araştırma, Günışığı Kitaplığı tarafından 2006-2025 yılları arasında yayımlanmış 35 kitaptan oluşan bu diziyi merkeze alarak, çeviri eylemini kültürel, ekonomik ve ideolojik boyutlarıyla çok katmanlı bir ilişki ağı içinde analiz etmektedir. Bu kapsamda Pierre Bourdieu'nün alan, habitus ve sermaye kavramları ile Gisèle Sapiro'nun yazınsal metinlerin uluslararası dolaşım yaklaşımı tezin teorik çerçevesini oluşturmaktadır. Araştırmanın saha çalışması kapsamında, nitel araştırma yöntemi kullanılarak alan failleri olarak yazar, yayıncı, çevirmenin yanı sıra çocuklar için felsefe alanında pratiği olan akademisyen, eğitimci, pedagog ve bir okurla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Buna paralel olarak, alanın tarihselliği ile kaynak ve hedef kültürde yazınsal türün dolaşımı ele alındığında; görüşmeler, çeviri kararlarında yayınevi politikalarının, çevirmenin habitusunun ve ideolojik yaklaşımının dolaşım dinamikleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymuştur. "Les Goûters Philo" dizisinin Fransa'da yayımlanması ve Türkiye'de "Çıtır Çıtır Felsefe" adıyla alana girmesine kadar uzanan süreç, simgesel, ekonomik ve kültürel sermaye türlerinin etkileşimini göstermektedir. Araştırmanın bulguları, çeviri sürecinde yayınevi politikaları, ideolojik tercihler, ekonomik çıkarlar ve çevirmenin habitusunun belirleyici rol oynadığını göstermiştir. Sansür ve otosansür mekanizmalarının varlığı, sosyo-kültürel bağlam ile şekillenmiştir. Ancak dizinin eğitsel ve felsefi misyonunun temel paradigması büyük ölçüde korunmuştur. Sonuç olarak bu tez çalışmasının, çeviribilim alanında örnek bir tür olarak çocuklar için felsefe alanına dönük araştırmalara özgün bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.