Sokak hayvanları ve turist etkileşimi: İstanbul'da bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN TAHSİN KOKONALIOĞLU
Danışman: Orhan Akova
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanlık, bilinen tarih içerisinde sürekli olarak hayvanlarla etkileşimler içerisinde bulunmuş bir tür olarak, ilk çağlarda kendi gelişimini hayvanlardan öğrendiği deneyimlerle sürdürmüştür demek yanlış olmayacaktır. İnsanlar hayvanlarla çok çeşitli ilişkiler geliştirmiş, günümüze dek yeme-içme; arkadaş, eğlence; eğitim gibi pek çok alanda hayvanlardan yararlanmıştır. Geçmişten günümüze dek toplumsal statü ve protokollerin oluşturulmasından para ve alfabelerin oluşturulmasına kadar pek çok yerde hayvanların izine rastlamak mümkünken turizm içerisinde hayvan kullanımlarının göz ardı edilmesi mümkün olan bir durum değildir. Gelişen teknolojiyle birlikte insanların zamanla doğaya hükmetmesi, kendisinde, kendi yararına göre çevreyi yönetme ve şekillendirme hakkını görmesine sebebiyet vermiştir. Bu durum köylerin, kasabaların ve şehirlerin oluşmasına yol açmış ve pek çok vahşi hayvanın önce "evcil hayvan" haline getirilmesine ve sonrasında da "sokak hayvanı" statüsünün ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Ortaya çıkan sokak hayvanı kavramı, bazı toplumlar içerisinde kötü ve olumsuz şekillerde karşılanmışken bazı toplumlarda ise günlük yaşamlar içerisinde yer edinmiştir. Bu bağlamda sokak hayvanlarının insanlarla olan etkileşimlerinin anlaşılması önemli görülmüştür. Turizm olayı içerisinde incelendiğinde ulaşım, eğlence, gastronomi, hediyelik eşya, marka ve logolar oluşturma gibi alanlarda insanların hayvanlardan faydalandığı görülebilmektedir. Günümüze kadar insan-hayvan ilişkileri üzerine yapılmış pek çok çalışma bulunmaktayken, bunların çoğunluğu hayvanlardan elde edilmiş faydalar ve turizmin hayvanlara yönelik etkileri üzerine yoğunlaşmıştır. Yapılan çalışma ile sokak hayvanlarının turizm içerisindeki yerleri keşfedilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın daha iyi yorumlanabilmesi amacıyla genel hatlarıyla hayvan etiği ve hayvan etiğine yönelik kavramlardan bahsedilmiştir. Bu bölümde hayvan haklarının gelişimiyle birlikte sokak hayvanı kavramı tanımlanmıştır. Sokak hayvanı kavramının literatür içerisinde net bir tanımına rastlanamadığı dikkat çekmiştir. İkinci bölümde insanların ve hayvanların birbirleri üzerindeki etkilerinin düşünüldüğünden daha fazla olduğunun anlaşılması ve yorumlamaların daha doğru yapılabilmesi adına, tarih öncesi devirlerden günümüze dek uzanan insan hayvan ilişkisi özetlenmiştir. Bununla beraber endüstriler içerisinde hayvanların kullanımlarına yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde yapılan araştırmanın tasarımından bahsedilerek bulguları aktarılmıştır. Yapılan çalışma da nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu sayede insanların deneyimlerine ve bu deneyimleri ilişkilendirdikleri öznel varsayımlara ulaşılabilmesi planlanmıştır. Birinci ve ikinci bölümde yapılan literatür taraması ile araştırmayı destekleyici veriler toplanmışken üçüncü bölümde, Türkiye dışında ikamet eden yabancı turistlerle 18 yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak veriler toplanmıştır. Veriler olasılıksız örnekleme stratejilerinden amaçlı örnekleme biçimi olarak görülen kartopu örnekleme türü ile toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Çalışma alanı olaraksa UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı içerisinde yer alan İstanbul seçilmiştir. Görüşmelerin devamında "sokak hayvanları ve İstanbul" temasında, kurumsal Youtube kanallarının yayınladığı 8 farklı videoya yapılmış 38 İngilizce yorum incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; İstanbul içerisindeki sokak hayvanlarının turistik çekicilik unsuru olarak görüldüğüne, sokak hayvanı kavramının turistlerin kafasında net bir tanımının olmadığına, sokak hayvanlarının destinasyonlar içerisinde unutulmaz anlar yaşanmasına yardımcı olduğuna, sokak hayvanlarına yönelik davranışların ve tutumların yerel halkın imajını etkilediğine, sokak hayvanlarının tekrar ziyaret isteği oluşturduğuna ve destinasyonlar içerisinde beklenenden fazla zaman geçirmeye etkisi olabildiğine, sokak hayvanlarının toplum içerisinde insanlara güvenerek yer alabilmesinin güvenli bir ortam izlenimi oluşturduğuna, sokak hayvanlarının turistlere bir akış deneyimi yaşatabilme potansiyeli taşıdığına ulaşılmıştır.