Ömerli Baraj Gölü’ne akan derelerin bazı fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ali Serhan Tarkan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Meriç ALBAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalısmada Ömerli Baraj Gölü'ne akan derelerin bazı fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin incelenmesi ve bu derelerin baraj gölüne olan etkilerinin ortaya konması amaçlanmıstır. Arazi çalısmaları, aylık örnekleme seklinde Haziran 2005 ile Temmuz 2006 tarihleri arasında Ömerli Baraj Gölü'ne akan derelerde ve bu derelerin göl ile birlestigi noktalarda 12 farklı istasyonda gerçeklestirilmistir. Su kalitesinin tespiti için alınan su örneklerinde on yedi farklı fiziksel ve kimyasal parametre ile zooplankton sayımları ve klorofil-a ölçümleri de yapılmıstır. Ölçülen su kalitesi ve diger parametrelerin iliskisini ortaya koymak amacı ile Canonical Correspondence Analysis (CCA) programı kullanıldı. Elde edilen PCA analiz sonuçlarına göre çevresel parametrelerden derinlik, genislik, debi ve klorofil-a en önemli degiskenler olarak tespit edildi. Bununla birlikte, toplam fosfat, ortofosfat, nitrit, sülfat ve çözünmüs oksijenin de klorofil-a konsantrasyonu ve zooplankton biyoması üzerinde önemli etkisinin oldugu görüldü.. Akarsuların etrafındaki yerlesim alanlarının, arazi kullanım seklinin ve akarsuların jeolojik yapısının da derelerin su kalitesini etkileyen diger önemli faktörler oldugu tespit edildi. Çalısmada bazı fiziksel ve parametreler degerlendirilerek çmesuyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelige göre istasyonların su kalite sınıfları belirlenmistir. Buna göre özellikle yogun bir nüfus artısı ile sanayilesme baskısı altındaki Pasaköy Deresi'nde kirlenmenin arttıgı ve içme suyu kalitesinden uzaklastıgı, dolayısıyla da Ömerli Baraj Gölü'nü olumsuz bir sekilde etkiledigi tespit edilmistir. Pasaköy Deresi üzerinde kurulan Pasaköy leri Artıma Tesisi'nin besleyici elementlerden özellikle azot ve fosforu azaltmada çok etkili olamadıgı da anlasılmıstır. Ayrıca Pasaköy Deresi'nin sularının bir kanalla baglandıgı Riva deresinin de ciddi bir kirlilik sıkıntısıyla karsı karsıya oldugu görülmüstür. Diger dereler ise nispeten besleyici element zenginlesmesinden daha az etkilenmislerdir. statistiki sonuçlar derelerde inorganik kirlenmeden ziyade organik kirlenmenin daha önemli oldugunu ortaya koymustur. Çalısmada 25 zooplankton taksonu tespit edilmistir. CCA sonuçları, zooplankton komünite yapısını etkileyen en önemli degiskenlerin nitrat, nitrit, orto-fosfat, demir, klorofil-a, elektriksel iletkenlik, pH, su sıcaklıgı, askıda katı madde, genislik ve derinlik oldugunu göstermektedir. Shannon-Weaver ve Evenness çesitlilik indekslerine göre derelerin zooplankton tür ve birey sayısı bakımından oldukça zayıf oldugu, kirlenmenin etkisi altındaki Pasaköy ve Riva derelerinde ötrofik suların indikatörü bazı türlerin baskın oldugu görülmüstür.