Furanın Sertoli Hücre Fonksiyonu Üzerine Etkilerinin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yasemin Ülkü DİKBASAN
Danışman: Yasemin Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Isıl işlemler sonucu oluşan gıda kontaminantlarının araştırılması, karbonhidrat açısından zengin ve pişirilmiş gıdalarda oluşan potansiyel bir karsinojen olan akrilamidin keşfi ile başlamıştır. Bu ısı kaynaklı gıda toksik maddelerinden biri olan furan (C4H4O), düşük kaynama noktasıyla yüksek uçuculuk gösteren renksiz, organik, lipofilik bir bileşiktir. Günümüze kadar yapılan araştırmalar sonucu furanın pişmiş veya kızartılmış tahıl ürünleri, kahve, konserve, kavanozlanmış gıdalar ve bebek mamaları gibi yaygın olarak kullanılan yiyeceklerde önemli seviyelerde bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca fındık, sodyum kazeinat, hidrolize soya proteini ve kolza tohumu proteini furan içeren doğal ürünlerdir. Bu bilgiler doğrultusunda, insanların birden fazla kaynaktan furana maruz kalması olağandır. Olası zararlı etkileri nedeniyle furanın risk ve toksisitesinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Furanın fareler, sıçanlar ve insanlar üzerinde hepatotoksik, nörotoksik, nefrotoksik, kanserojenik ve hormonal sistemin işleyişini bozucu etkileri ile ilgili birçok araştırma yapılmıştır. Buna rağmen, erkek üreme sisteminin önemli bir parçası olan Sertoli hücreleri ile yapılmış, hücre içi dinamikleri nasıl etkilediğini gösteren bir çalışma bulunmamaktadır. Son yıllarda artan infertilite nedeniyle erkek üreme sisteminde yer alan, spermlerin beslenmesi ve spermatogenez sırasında desteklenmesi için kilit rol oynayan Sertoli hücrelerinin beslenme alışkanlıklarımız nedeniyle kaçamadığımız furan gibi moleküllerin hücre üzerinde nasıl bir mekanizma ile hasar oluşturduğunun belirlenmesi oldukça önemlidir. Yapılan bu çalışmada Sertoli hücre soyu olan TM4 hücrelerine farklı konsantrasyonlarda (0-3000 µM aralığında) 24 saat süreyle furan uygulanmıştır. Furanın Sertoli hücre fonksiyonu üzerine oluşturduğu hasarın belirlenebilmesi için hücre canlılığı, hücre membran permeabilitesi, lipid peroksidasyonu, antioksidan sistem enzim düzeyleri ve apoptoz oranları incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, furanın uygulanan konsantrasyonlarda Sertoli hücrelerinde antioksidan enzim aktivitelerinin işleyişini bozarak ve lipid peroksidasyonuna neden olarak oksidatif hasarı uyardığı tespit edilmiştir. Ayrıca, sonuçlar furanın sitotoksisiteyi ve apoptozu indükleyerek, Sertoli hücre hasarına ve dolayısıyla erkek infertilitesine yol açtığını işaret etmektedir.