Heidegger'de Metafor Sorunu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zeynep Münteha KOT TAN
Danışman: Bayram Ali Çetinkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Heidegger metaforu metafizik, metafiziği ise Varlığın unutulması ile ilişkilendirirken, diğer taraftan bize metaforlardan örülü bir düşünme dili sunar. Bu tez, söz konusu itiraz-kullanım ikilemini anlamlandırmak üzere yola çıktı; ilk keşfi ise şu oldu: Heidegger'in itiraz ettiği metaforik anlatım değil, uzlaşımsal metafor nosyonudur. Sözü edilen itiraz tezin Birinci Bölümü'nde ontoloji, epistemoloji ve dilbilim şubelerine ayrıldı. Metafor, soyut bir kavramın ondan daha somut bir kavramla ifadesi olarak kabul edildiğinde, duyusal ve düşünsel alanlar arasında bir ayrılık gözetilir. İkinci olarak duyusalı düşünsele metaforik transfer yolu ile taşıma işleminin özne tarafından gerçekleşen bir işlem olarak kabulü, insanın kelimeyi gereçleştirebileceği veya nesneleştirebileceği fikrine dayanır. Üçüncü olarak ise metafor, anlamın bir ses grubundan diğerine taşınması olarak tanımlandığında ses ve anlam arasında bu transferi mümkün kılacak bir ayrılıktan söz ediyor oluruz. Bu tezin temel bulgusu, uzlaşımsal metafor nosyonunun duyusal-düşünsel, özne-nesne ve ses-anlam düalitelerini arka planında taşıdığı için Heidegger'in eleştirisine konu olduğu, temel amacı ise söz konusu eleştirilerin isabet etmediği bir metafor izahına ulaşmaktır. Tez, Heidegger'in metafizik ayrım yerine önerdiği ontolojik ayrımı, metaforu tekrar düşünmek için kullandı. Bu minvalde cevabı aranan soru ise şu oldu: Heidegger veya şair/düşünür bir metafor kullandığında duyusal-düşünsel, özne-nesne ve ses-anlam arasında vuku bulan nedir? Bu soruya Heidegger külliyatından hareketle verilen cevap, metafizik ayrım yerine ontolojik ayrımı esas aldı. Böyle olduğunda bu alanlar arasında bir ayrılık değil, birliğe çağıran bir ayrım (Riss) olduğu varsayıldı. Tezin İkinci Bölüm'ü bu varsayımın gerekçelerini ortaya koyup, metafiziksel olmayan bir metafor düşüncesinin imkanını araştırırken; ontoloji, epistemoloji ve dilbilim üzerinden incelenen uzlaşımsal metafor nosyonuna, Üçüncü Bölüm'de aynı noktalardan hareketle Heideggerci bir alternatif önerildi. Anahtar Kelimeler: Heidegger, Metafor, Metafizik, Şiir, Sanat