Bazı Polifenolik Bileşiklerin Antioksidan Aktivitelerinin Tayini
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mühendislik Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Saliha Esin Karademir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kubilay GÜÇLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZETBAZI POLİFENOLİK BİLEŞİKLERİNANTİOKSİDAN AKTİVİTELERİNİN TAYİNİÇeşitli hastalıklara yol açabilen `oksidatif stres'le mücadele etmenin en önemliyollarından biri, antioksidanca zengin fenolik bileşikleri içeren gıdaların mevcut olduğubir beslenmedir. Fenolik antioksidanlar, tükettiğimiz birçok sebze ve meyvede bolmiktarda bulunur. Bu doğal fenolik bileşikleri tanımlamak, yapılarına göresınıflandırmak, antioksidan kapasitelerini belirlemek ve doğal antioksidanlarınbulunduğu gıdaların toplam antioksidan aktivitelerini tayin etmek için bilim dünyasındakabul gören, basit, kullanışlı, hızlı, ucuz ve duyarlı antioksidan aktivite ölçmeyöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda bu tez çalışmasının amaçları;antioksidan karakterli bazı polifenolik bileşikler için tek tek ve bu antioksidanmaddelerin bulunduğu gerçek ve sentetik çözeltiler için toplu analiz yöntemlerigeliştirmek ve bu teknikleri standart referans yöntemlerle karşılaştırarak doğruluğunuispatlamaktır.Bu çalışmada; kromojenik yükseltgeme aracı olarak kullanılan bakır(II)-neokuproin(Cu(II)-Nc) reaktifi varlığında spektrofotometrik yolla polifenolik bileşiklerinantioksidan kapasiteleri tayin edilmiştir. pH 7 ve üzerinde güvenilir sonuçlar verenCu(II)-Nc reaktifi ile antioksidan kapasite tayininin optimum deney koşulları ( reaktifkonsantrasyonu, pH, reaksiyon süresi vb.) belirlenip, polifenolik bileşiklerin Cu(II)-Nckompleksini 450 nm'de maksimum ışık soğurması gösteren Cu(I)-Nc kompleksineindirgeme yeteneğinden yararlanılarak antioksidan kapasite değerleri hesaplanmıştır.Burada antioksidan polifenoller aynı zamanda indirgen maddeler olduklarından,kromojen bir oksidasyon aracı olan Cu(II)-Nc reaktifini indirgemektedirler. Buözelliğinden yola çıkılarak geliştirilen yeni antioksidan kapasite yöntemine `bakır(II)iyonu indirgeme antioksidan kapasite yöntemi' denilmiştir ve kısaca CUPRAC metoduolarak adlandırılmıştır.Bu metod; Cu(II) klorür çözeltisi, neocuproine çözeltisi ve amonyum asetat (pH=7tamponu) çözeltilerinin karıştırılmasından sonra, üzerine tayin edilecek herhangi birantioksidan çözeltisi (direkt veya asid hidrolizi sonunda) ilave edilmesi ve bunu takipeden 30 dakika sonunda içerisinde antioksidan bulunmayan referansa karşı 450 nm'deabsorbans değerlerinin ölçülmesinden ibarettir. Oksidasyona bağlı renk gelişimi;askorbik asid, gallik asid ve kuersetin gibi antioksidanlar için hızlı oluşurken naringinve naringenin gibi antioksidanlar için yavaş olur. Bu sebeple; bu bileşiklerin oksidasyonreaksiyonlarının tamamlanması için, 50ËC'lik su banyosunda (Cu(II)-Nc reaktifiilavesinden sonra) 20 dakika boyunca inkübasyon işlemi uygulanmıştır. Flavonoidglikozidleri, antioksidan güçlerini arttırmak amacıyla 1.2 M HCl içeren %50 MeOHiçerisinde 2 saat reflüks edilerek aglikonlarına hidrolizlenmiştir. Bazı bileşikler de asidhidrolizi sonunda indirgeme kabiliyetlerini tam olarak göstermek için tekrar inkübasyonxiişlemine tabi tutulmuşlardır. Antioksidanların sentetik karışımlarının CUPRACantioksidan kapasiteleri troloks eşdeğeri cinsinden deneysel olarak ölçülüp, karışımıoluşturan bileşiklerin birbirleriyle hiçbir kimyasal etkileşim göstermediğini varsayanabsorbansların toplamsallığı ilkesi kullanılarak elde edilen teorik kapasite değerleriylekarşılaştırılmıştır. CUPRAC metoduyla analiz edilen polifenolik antioksidanlarınkapasiteleri birbirleriyle kıyaslandığında, kapasitelerinin yapılarındaki hidroksilgruplarının sayısı ve pozisyonuna bağlı olarak farklılaştığı görülmüştür. ABTS veDPPH radikalik referans yöntemlerde antioksidanların, model bileşik olarak kullanılanserbest radikalleri süpürme kapasiteleri ölçüldüğünden, bu özelliğin hidroksilgruplarının yüksek reaktivitesine bağlı olduğu beklentisine uygun sonuçlar eldeedilmiştir.Bu kapsamda polifenolik antioksidanların CUPRAC kapasiteleri, diğer antioksidankapasite tayininde kullanılan ABTS/persülfat referans yönteminin bulgularıylakarşılaştırılmıştır. Bu bileşikleri içeren besin maddesi işlevine sahip bazı bitkiselekstraktlar incelenmiş ve test edilen antioksidanların bu ekstraktlar içindeki kalibrasyondoğruları çizilerek absorbansların toplamsallığı hipotezi kanıtlanmıştır. Bir diğer deyişlekompleks matrikslerdeki antioksidan bileşenler, CUPRAC yönteminde Beer Kanunu'ndan kimyasal sapmalar gösterecek şekilde kendi aralarında etkileşmemektedirler.xii