Erken evre hastalar ve lokal ileri evre meme kanserinde neoadjuvan kemoterapiyi takiben ameliyat edilen hastalar arasında lenfödem riski, omuz eklemi hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesi açısından farklılıkların araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİME GÜL KILIÇ
Danışman: Neslihan Cabıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışma, erken evre hastalar ve neoadjuvan tedaviyi takiben ameliyat edilen lokal ileri evre meme kanserli hastalar arasında lenfödem riski, omuz eklem hareket kısıtlılığı ve yaşam kalitesi açısından farklılıkları araştırmak amacıyla planlandı. Lenfödem risk faktörleri belirlenerek objektif ölçümlerle erken müdahale şansı verilmesi ve lenfödem prognozunu iyileştirmek hedeflendi. Gereç ve Yöntem: Ocak 2021 ve Mayıs 2022 tarihleri arasında 128 erken evre ve 125 lokal ileri evre olup neoadjuvan tedaviyi takiben ameliyat edilen toplam 253 meme kanserli hasta çalışmaya dahil edildi. Baştan cerrahi uygulanan hasta grubu erken evre, baştan neoadjuvan kemoterapi alıp sonrasında cerrahi uygulanan grup lokal ileri meme kanseri kabul edilmiştir. Hastalar ameliyattan hemen önce, ameliyattan sonra 6. ve 12. aylarda SF-12 yaşam kalitesi ve QUICK-DASH el, kol ve omuz hareket kısıtlılığı anketleri ile değerlendirilerek, lenfödem saptama amaçlı kol ölçümleri alınmıştır. Ameliyat edilen kolda sağlam kola göre %10 hacim farkı lenfödem olarak kabul edildi Bulgular: Çalışmada erken evre meme kanseri grubuna kıyasla lokal ileri evre grubundaki hastaların daha genç (p=0,001) olduğu bulunmuştur. Beden kitle indeksine göre yapılan sınıflandırmada obez ve kilolu saptananlarda daha zayıf hastalara göre SF-12 Fiziksel Değerlendirme Toplam Skoru (PCS) ameliyat öncesinde daha düşük olduğu görülmüştür (p=0,031). Her iki grupta SF-12 yaşam kalitesi fiziksel fonksiyon değerlendirilmesinde 6. ayda kötüleşme olduğu, 12. ayda iyileşme olsa da ameliyat öncesi iyilik haline dönüş olmadığı bulundu (p 6 lenf nodu çıkarılmasının (p=0,036) lenfödem gelişimini anlamlı olarak arttırdığı tespit edildi. Meme cerrahisi türü, kemoterapi ve radyoterapi almanın lenfödem gelişimi üzerine anlamlı etkisi gösterilemedi. Lenfödem gelişen hastalarda diğerlerine kıyasla 12. ay sonunda SF-12 fiziksel değerlendirme toplam skoru daha düşük bulundu (p=0,043). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları sadece daha geniş aksiller cerrahi girişimlerin meme kanseri ilişkili lenfödem gelişimi artırdığını göstermektedir. Mastektomili hastalarda ise meme koruyucu cerrahi uygulanan hastalara göre sadece kol, omuz, el fonksiyonlarının daha kısıtlı olduğu bulunmuştur. Lokal ileri meme kanserli hastalarda ise erken evre meme kanserine göre lenfödemde belirgin artış olmaksızın yaşam kalitesinin ve kol, omuz ve el fonksiyonlarının daha kötü olduğu dikkati çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, lenfödem, yaşam kalitesi, neoadjuvan kemoterapi