Yabani pancar (Beta maritima L. var. pilosa Del.) bitkisinin sekonder metabolitlerinin yapı tayini ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACER GÜRSUL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gül ÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Chenopodiaceae familyası dünya üzerinde 103 cins ve 1400 tür ile temsil edilirken Türkiye'de 33 cinse ait 129 tür bulunmaktadır. Chenopodiaceae familyasına ait Beta cinsi ise Türkiye'de 10 tür ve 3 varyeteye sahiptir. Bu tez çalışmasında Beta vulgaris'in yabani atası olarak kabul edilen Beta maritima L. var. pilosa Del. bitkisinin sekonder metabolitlerinin yapı tayini ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yabani pancarın Türkiye'de yayılış alanı Batı ve Kuzey Anadolu'nun kıyı ve iç kesimleridir. Bitkinin topraküstü ve toprakaltı kısımlarından hekzan, diklorometan ve etonol ekstreleri hazırlanarak toplam fenolik ve toplam flavonoid madde miktarları saptanmıştır. Ayrıca DPPH ve CUPRAC yöntemleri ile antioksidan aktiviteleri belirlenmiştir. Yabani pancar bitkisinin topraküstü ve toprakaltı diklorometan ve etanol ekstreleri silikajel kolonda fraksiyonlandırılmayı ardışık preparatif ve ince tabaka kromatografisiyle elde edilen fraksiyonların GC-MS analizleri gerçekleştirilmiştir. Bunun sonucunda bitkinin topraküstü ekstrelerinden toplam 74 bileşik, toprakaltı ekstrelerinden ise 33 bileşik tespit edilmiştir. Bitkinin topraküstü ile toprakaltı kısmına ait diklorometan ve etanol ekstrelerinden dört bileşik izole edilmiş, bunlardan üçünün yapısı madde miktarı azlığı nedeniyle yapıları spektroskopik yöntemler (1H- ve 13C- NMR) ile aydınlatılamamıştır. Ancak Beta maritima L. var. pilosa Del. bitkisinin topraküstü etanol ekstresinden alınan kristal şeklindeki maddenin 1H NMR, APT, COSY, HSQC ve GC-MS spektrumları sonucunda yapısı aydınlatılmış ve bileşiğin sukroz olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yabani pancar bitkisinin topraküstü ve toprakaltı hekzan ekstrelerinin metil esterleri GC-MS ile analiz edilmiştir. Topraküstü metillenmiş hekzan ekstrelerinde 9-oktadekenoik asit (33.31 %), 8,11-oktadekanoik asit (27.84 %) ve hekzadekanoik asit (16.95 %); toprakaltı metillenmiş hekzan ekstrelerinde ise hekzadekanoik asit (25.16 %), 9,12-oktadekanoik asit (24.05 %) ve 9-oktadekenoik asit (20.40 %) baskın yağ asitleri olarak saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Beta maritima L. var. pilosa Del., Chenopodiaceae, sekonder metabolit, yapı tayini, antioksidan aktivite