Çocuğu vefat eden anneler üzerine din psikolojisi bağlamında nitel bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE SENA ÇELİK
Danışman: Ümit Horozcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dini inanç ve uygulamalar, kişinin karşılaştığı zorlu hadiseleri atfettiği anlamlar açısından şüphesiz önemli bir yere sahiptir. Evlat kaybı, ebeveynlerin hayatlarında karşılaşabileceği en zorlu hadiselerden olup pek çok zaman duygusal, psikolojik, sosyal ve dini hayatında bir dönüm noktası olmaktadır. Bu çalışma kapsamında evlat kaybı yaşayan anneler, Din Psikolojisi bağlamında; özelde ise ölüm psikolojisi, yas psikolojisi ve dini başa çıkma bağlamında incelenmektedir. Söz konusu annelerin ölümle karşılaştıklarında neler hissettikleri, bu süreçte neler yaşadıkları, hayatı ve ölümü nasıl anlamlandırdıkları ve dindarlıklarının yaşanan süreci nasıl etkilediği ve süreçten nasıl etkilendiği ele alınmaktadır. Araştırma konu ve amaç açısından en uygun olduğu düşünülen nitel araştırma yöntemi ve bu yöntem içerisinde mülakat tekniği kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda kartopu tekniğinden yararlanılarak evlat kaybı yaşamış annelere ulaşılmıştır. Yaşları 29 ile 72 arasında değişen 20 anneye yarı yapılandırılmış mülakat formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analize ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgular, "Ölümle Karşılaşma ve İlk Tepkiler", "Yas Süreci" ve "Güncel Durum" olmak üzere üç ana tema ve birçok alt tema halinde işlenmiştir. Sonuç itibariyle kişinin karakteri, psikolojisi, sosyal durumu, dindarlığı gibi birçok etkenin ölüm hadisesiyle başa çıkmada, hissettiği destek ihtiyacında, hayatı ve ölümü anlamlandırmada önemli rollere sahip olduğu tespit edilmiştir. Allah, ahiret, kader, imtihan ve şefaat inancı, sabır ve şükür tutumu, teslimiyet ve tevekkül hali, dua, namaz, Kuran-ı Kerim, hayır yapma, kabir ziyareti ve rüyalar gibi pek çok olgunun, dini başa çıkma etkinliklerinden olduğu saptanmıştır. Genel anlamda kişinin sosyal destek, profesyonel destek, din adamlarından ve cemaat üyelerinden destek alıp almamasından bağımsız olarak dinin önemli bir yere sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca hayatın ve ölümün anlamına dair yapılan araştırma sonucunda da dini ve manevi unsurlara sıkça rastlanmıştır. Böylece dini inancın karşılaşılan sıkıntılı olaylarla başa çıkma ve ruh sağlığını koruma açısından önemli bir araç olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Ölüm Psikolojisi, Yas Psikolojisi, Dini Başa Çıkma, Dini İnanç, Dindarlık, Anlam Arayışı, Evlat Kaybı.