Teatrallik, medyatizasyon, sanal gerçeklik
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM PİLAVCI
Danışman: Hasibe Kalkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada sanal gerçeklik, arttırılmış gerçeklik ve karma gerçeklik gibi insan hayatına henüz yerleşmekte olan teknik ve teknolojik gelişmeler, bu gelişmelerin tiyatro sanatıyla ilişkisi ve yeni teatral biçimlerin oluşumuna katkısı bazında tartışmaya açılmıştır. Tiyatronun edimsel öz'ünü oluşturan teatrallik kavramı tartışmanın temel argümanı olarak benimsenmiş ve sanal gerçekliğin teatralliği, teatral edimin son bir yüzyılda geçirdiği medyatizasyon süreci üzerinden araştırılmıştır. Bu doğrultuda öncelikle, teatrallik kavramının anlamsallığı çok yönlü bir okumayla irdelenmiş ve teatral edimin ne'liği, tiyatro tarihindeki gelişim aşamaları ile yaklaşım farklılıkları üzerinden değerlendirilmiştir. Ardından, medya aracılı iletişim sistemlerinin teatral edim üzerindeki etkisi bu tartışmaya dahil edilmiş ve teatralliğin hem tiyatro sahnesindeki hem de çok çeşitli medya mecraları üzerindeki temsiliyet kapasitesi, bunların karşılıklı ilişkiselliği içinde ele alınmıştır. Son olarak ise; sanal gerçeklik teknolojilerinin sözü edilen ilişkisellik içindeki konumu, teatralliğin medyatizasyonla değişen anlam bağlamı üzerinden sorgulanmıştır. Çalışma, Berlin Freie Üniversitesi Tiyatro Araştırmaları Enstitüsü'nde gerçekleştirilen bir örneklem ve analiz çalışmasıyla genişletilmiştir. TÜBİTAK 2214 A – Yurtdışı Doktora Sırası Araştırma Bursu tarafından desteklenen bu araştırmayla, sanal gerçeklik teknolojilerinin sahne ve gösteri sanatları alanındaki güncel varlığı tespit edilmiştir. Nihayetinde sanal gerçeklik, arttırılmış gerçeklik ve karma gerçeklik gibi halen deneysel bir yaratım alanı teşkil eden bu teknolojilerin, tiyatronun yaratım alanıyla potansiyel ilişkisi ve yeni teatral biçimlerin oluşumuna sunabileceği katkı ortaya çıkarılmıştır.