Türkiye'nin dış turizm talebinin yapay sinir ağları ile tahminlenmesi ve diğer tahmin yöntemleri ile karşılaştırmalı analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP KURTULAY

Danışman: İsmail Kızılırmak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Turizm, sağladığı döviz getirisi ile ülkelerin cari açıklarının kapatılmasına yardımcı olan, istihdam yaratan ve bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılmasında başvurulan bir sektördür. Ülkelerin, turizmin bu olumlu etkilerinden yararlanabilmesi için doğru stratejiler belirlemesi son derece önemlidir. Doğru stratejilerin belirlenmesi ise, turizm talebinin gerçeğe en yakın şekilde tahminlenmesi ile mümkün olabilmektedir. Ancak turizm sektörü dış etkilere son derece duyarlıdır ve kısa sürede talepte büyük dalgalanmalar görülebilmektedir. 2019 yılında ortaya çıkan ve etkisi azalarak da olsa devam eden Covid-19 pandemisi, bu durumun en güncel örneğidir. Bu ve benzeri durumlar, talep tahmininde kullanılan klasik yöntemlere ek olarak bilgisayar destekli adaptif yöntemlerin yaygınlaşmasında etkili olmaktadır. İnsanlar yüzyıllardır "düşünen makine" yaratma arzusuyla çalışmalar gerçekleştirmektedir. Önceleri basit işlemleri yerine getirmesi için tasarlanan bilgisayarlar, bugün cep telefonları, saatler hatta arabalar ve evlerde kullanılmakta ve insan hayatını kolaylaştırmaktadır. Bunun bir sonucu olarak geliştirilen sistemler, verilen bilgileri işleyip aralarındaki bağlantıları keşfeden, tahmin yapabilen, değişen durumlara kolaylıkla uyum sağlayabilen ve gerekli durumda eksik bilgiyle bile işlem yapabilen hale gelmiştir. Makine öğrenmesi gerçekleştiren bu modellerin kullanım alanı her geçen gün artmaktadır. Gerçekleştirilen bu çalışmada 2002 (Ocak)-2023 (Ağustos) döneminde Türkiye'ye gelen ve Bakanlık İşletme Belgeli tesislerde konaklayan yabancı turist sayıları Matlab R2023b ve SPSS 25.0 istatistik paket programları ile analiz edilmiş, yapay sinir ağları ve diğer tahmin yöntemlerinin tahmin performansı kıyaslanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yapay Sinir Ağları, Turizm Talebi, Talep Tahmini, Yapay Zeka.