Zemahşerî’nin Kelâmî Görüşleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hilmi Kemal Altun

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fikret SOYAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mu'tezile kelâm bilgini Zemahşerî, dil, belagat, tefsir ve kelâm alanında çeşitli eserler kaleme alarak bu alanda kendisinden söz ettiren bir isimdir. Tefsir alanında kaleme aldığı el-Keşşâf isimli eseriyle kendisinden sonraki müfessirler üzerinde büyük bir tesir bırakan Zemahşerî'nin kelâm ilmi ile alakalı görüşlerini ise el-Minhâc adlı eserinden öğrenmek mümkündür. Onun kelâmcı kimliğini ve mensubu olduğu Mu'tezilî ekolü bu iki eser üzerinden okumak önemlidir. Zemahşerî'nin Mu'tezile'ye mensubiyeti ile ilgili bazı tartışmalar da mevcuttur. Bu açıdan onun i'tizâlî görüşlerinden dolayı tövbe ettiği iddialarının vüzuha kavuşturulması İslâm düşüncesi açısından önem arz etmektedir. Ayrıca Zemahşerî'nin Mu'tezile'nin bakiyesi birkaç isimden biri olması dolayısıyla onun düşünce dünyasının arka planını aralamaya çalışmak aynı zamanda Mu'tezilî düşüncenin son kertedeki durumunun tespitine katkı sağlayacaktır.