Neoliberal özne olarak girişimci gazeteciler: podcast yayıncılığında girişimci emeğin üretimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM UYANIK UĞUR
Danışman: AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
Özet:Bu çalışma, Türkiye'de post-endüstriyel medya alanında ortaya çıkan girişimci gazetecilik pratiklerini podcast üretimi bağlamında incelemektedir. Post-endüstriyel medya ekonomisinin, kurumsal haber üretimini zayıflatan ve esnek, bireyselleştirilmiş çalışma biçimlerini teşvik eden dönüşümü içinde girişimci gazetecilik, hem sektörün güvencesizleşmesinin dayattığı bir zorunluluk hem de neoliberal çalışma biçiminin teşvik ettiği çelişkili bir profesyonel kimlik formu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çerçevede çalışma, medyanın neoliberal yeniden yapılanma sürecinde gazetecilerin üretim ilişkilerinin, etik pratiklerinin ve mesleki kimliklerinin nasıl yeniden şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, kurumsal medya yapılarından ayrılarak podcast üretime yönelen gazetecilerin gelir istikrarsızlığı, sosyal güvencesizlik ve belirsiz çalışma saatleri gibi koşullar altında mesleki konumlarını ve özneleşme biçimlerini nasıl inşa ettiklerini analiz etmektedir. Girişimci öznellik, güvencesiz emek ve bireysel gazetecilik literatürüne dayanarak girişimcilik söyleminin "özgürlük" ve "yaratıcılık" vaatleriyle birlikte riski ve sorumluluğu bireyselleştirdiği tartışılmaktadır. Bu bağlamda girişimci gazeteci, yalnızca içerik üreten değil; finansman modeli kuran, izleyici kitlesini yöneten, sponsorluk ilişkilerini düzenleyen ve etik sınırlarını tek başına belirleyen bir özne olarak konumlanmaktadır. Nitel araştırma deseniyle yapılandırılan çalışma, podcast üretimi yapan girişimci gazetecilerle derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Bulgular, podcast yayıncılığının ana akım medya dışında çoğulcu bir alternatif kamusal alan sunduğunu; ancak ekonomik sürdürülebilirliğinin kırılgan olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, bağımsız üretimin sınırlılıklarına dikkat çekerek kolektif dayanışma ağlarının gerekliliğini vurgulamıştır.