“Türkiye’de Devletin Yazılı Basına İlan ve Reklam Dağıtım Politikaları ve Basın İlan Kurumu Örneği”
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hasan Üstün
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Suat GEZGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye'de yazılı basına resmi ilân ve reklâmların dağıtım uygulamalarının kurumsallaşma tarihi betimlenmiştir. Bu amaçla, ilgili kurum ve şirketlerin birinci el belgeleri taranmış ve 1931?1979 yılları arasında resmi ilân ve reklâmların dağıtım uygulamaları tarihsel yöntem kullanılarak yorumlanmıştır. Bedeli devlet hazinesinden ödenen resmi ilân ve reklâmların gazete ve dergilerde yayımlanması işi, Osmanlı'nın son döneminde olduğu gibi, Cumhuriyetin ilk yıllarında da serbest piyasa kurallarına uygun olarak, ya bu ilân ve reklâmların sahipleri tarafından doğrudan ya da özel reklâm şirketleri aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. 1931'den 1961'e kadar resmi ilânların dağıtım hakkı, bazı kurumlara imtiyaz tanınmasına rağmen, özel şirketler tarafından kullanılmıştır. 1961 yılında Basın İlan Kurumu (BİK) bu sorumluluğu almak üzere özel bir kanunla kurulmuştur. Araştırmaya konu olan dönemde, şirketlerle kurumlar arasındaki resmi ilân ve reklâm dağıtma rekabetinde, ikincisi her zaman diğerinden daha ağır basmıştır. Kurumsallaşma ise BİK'in kuruluşundan 18 yıl sonra tamamlanabilmiştir. Kurumlaşmadaki temel prensip ?milli? ve ?hür? basın işletmelerine ilân ve reklâmlar yolu ile yapılabilecek etkileri önlemek ve resmi ilân ve reklâmlar için hazineden ödenen paranın amacına uygun kullanılmasını sağlamak olmuştur. Ancak uygulamada 1961'den önce yapılan resmi ilân ve reklâmlar yolu ile ?besleme basın? yaratıldığı eleştirilerinin yerini 1961'den sonra ?naylon basın? yaratıldığı eleştirileri almıştır.Anahtar kelimeler: İlan, Reklâm, Basına devlet yardımı, Basının kontrolü, Basın İlan Kurumu