Ermeni Harfli Türkçe 'Peygamberlerin Ömürlerinin Nakliyetleri' adlı eser ve peygamberlere dair inanışlar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU BİŞGİN

Danışman: Zehra Hamarat Yardımcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın konusu Ermeni harfli Türkçe yazılmış Peygamberlerin Ömürlerinin Nakliyetleri adlı kitapta anlatılan peygamber hayatlarının incelenmesi, Türk halk anlatılarında geçen peygamber hayatlarının anlatımıyla mukayesesi, yazarın kitabın yazıldığı dönemin söyleyiş özelliklerini Türkçe ile ifade etme şekli ve peygamberlerin Türk edebiyatının edebî ürünlerinde ne şekilde yer aldığı üzerinedir. Bu kitapta Hristiyan inancı doğrultusunda anlatılan peygamber kıssaları Müslüman ve Yahudi halk inanışındaki hâliyle karşılaştırılarak anlatılardaki benzerlik, farklılık ve ortak değerler tespit edilmeye çalışılmıştır. Farklı dinlerde farklı isimlerle bilinse de insanların aynı peygamberlere inanıp onları hayatlarının önemli bir yerine koydukları ve onlara büyük saygı duydukları gözlemlenmiştir. Aynı topraklarda yaşayanan Osmanlı Ermenileriyle Türklerin farklı dinlere sahip olsalar da kullandıkları ortak Türkçe sayesinde inançlarını aynı dille ifade etmeleri aralarında bir bağ kurmuştur. Hristiyan inanışındaki kutsal terimlerin İslami terminolojiyle ifade bulması bu çalışmanın orijinal yanını da ortaya koymaktadır. Yazarın bu kitabın mülahazalar kısımlarında inançlı, dürüst, ideal, sahih bir Hristiyan modeli oluşturmayı hedeflediği anlaşılmaktadır. Verilen değerler diğer dinler için de kabul görmektedir. Bu yönüyle eser, hangi dinden olursa olsun insanların okuyup kendi hayatlarına yansıtacakları ve ideal insan yolunda ilerleyebilecekleri bilgiler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Peygamber hayatları, Türk halk anlatıları, sahih Hristiyan, ideal insan, halk inanışı.