DİN DİLİ VE DİN DİLİNİN PSİKOLOJİK İŞLEVLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gazali Mutlu
Danışman: Gülüşan Göcen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, din dili konusunu genelde psikoloji, özelde ise din psikolojisi üzerinden ele almaktır. Bu yüzden, ilk etapta tarama yöntemi kullanılarak literatürde din diline ilişkin daha önce yazılmış psikoloji, din psikolojisi, felsefe ve dilbilim çalışmaları araştırılmıştır. Daha sonra, bu çalışmalar derleme yöntemi kullanılarak sınıflandırılmış ve konu ile ilgili kısımlar ise betimleyici bir üslupla ele alınmıştır. Felsefe literatüründe din dili çalışmaları çok eskilere kadar götürülebilir. Ancak, tartışma mantıkçı pozitivistlerin, din dilinin olgusal bir karşılığı olmadığı için anlamsız olduğu beyanları üzerine, din dilinin anlamının ne olduğu meselesinde yoğunlaşmıştır. Buna karşın bu tezde, işlevsel bir bakış açısı benimsenerek, din dilinin insan hayatında işlevleri olduğu için anlamlı bir dil olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Bunun için de din dilinin, işlevsel yönüne odaklanılmıştır. İlk bölümde din dilinin psikolojik işlevlerine temel olması bakımından din ve dilin ne olduğuna genel hatları ile değinilmiştir. İkinci bölümde din dilinin ne olduğu, nasıl bir yapısı olduğu ve felsefe literatüründe nasıl ele alındığı gösterilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, din dilinin işlevlerine değinilmiştir. Bu işlevler genel olarak üç temel başlık altında toplanmıştır. Bunlardan ilki, din dilinin inşa işlevidir. Çünkü, çocukluktan itibaren din, sahip olduğu şükür, sabır, tevazu, iyi ahlak gibi erdemleri dil üzerinden insana aktarır ve topluma uygun erdemli bir insan inşa etmeye çalışır. İkincisi ise, din dilinin duygusal işlevidir. Din dili sadece aşkın olana ilişkin söylemler içermez, aynı zamanda insanların duygularına da etki eder. Üçüncü başlık ise, din dilinin dönüştürücü işlevidir. Din dili sahip olduğu söylem biçimleri ile insanı dönüştürmeyi amaçlar. Söylemleri değiştirerek tutumları değiştirmeye, tutumları değiştirerek de bilişleri değiştirmeye çalışır. Anahtar Kelimeler: Din Dili, Dini Sembol, Dini Söylem, Metafor, Din Psikolojisi, Din, Dil, Mantıkçı Pozitivizm, Dil Oyunları, Sosyal İnşacılık