Osmanlı Devleti'nde Kazancın Vergilendirilmesi Teşebbüsleri (1907-1914)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mert Cemal Aygın

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Metin Ünver

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tanzimat Fermanı'ndan sonra ortaya çıkan gelir ve servete göre vergilendirme politikası ile başlayan sürecin devamında kazanç da tek başına verginin konusu olmuştu. İlk olarak temettü vergisi ile uygulanmaya başlayan kazanç üzerinden vergi alınması, başka adlarla da uygulanmaya çalışılmışsa da Osmanlı Devleti'nin Tanzimat sonrası esas kazanç vergisi temettü vergisi olarak kalmıştır. 1907 yılında yürürlüğe konulan nizamnameyle; yeni bir döneme girilmiş, Osmanlı Devleti ilk kez kazancın harici göstergelerini esas alan bir gelir vergisi uygulamaya başlamıştır. Yeni nizamnamenin uygulanması sırasında; nizamname hükümlerinin yetersizliği, kapitülasyonlar nedeniyle yabancılara uygulanamaması ve Yunanistan'ın temettü vergisine olan ısrarlı muhalefeti nedeniyle sorunlar yaşanmıştır. Bu çalışmada, Tanzimat Fermanı'ndan itibaren gelir ve servete göre vergi alınmasından, kazancın vergilendirilmesine giden süreç incelenmiş ve özellikle temettü vergisinin 1907-1914 yılları arasındaki uygulamaları üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Vergi, Gelir, Kazanç, Temettuat, Temettü Vergisi, Tanzimat, Vergi Politikası, Gelir Vergisi, Osmanlı ve Gelir Vergisi