19. Yüzyılda Dünyada ve İstanbul'da Çocuk Yaşamı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serra Yüksel
Danışman: Mehtap Özdeğer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplum, devlet ve özelde anne babalar tarafından çocuklara verilen anlamlar ve yüklenen roller, tarihsel süreç içerisinde kültüre ve medeniyetlere göre çeşitlilik göstermiştir. Tarihin ilk dönemlerinden günümüze bilim ve teknolojideki ilerlemeler ve insan hakları konusunda gerçekleştirilen çalışmalar, çocuk ve çocukluk kavramına bakışı da olumlu anlamda değiştirmiştir. Bu bağlamda modern dönemlerle birlikte çocuğa verilen değer daha da artmış, aileler için özel gayretlerin gösterildiği bir varlığa dönüşmüştür. Osmanlı toplumunda da çocuğa verilen değer noktasında benzer bir süreç yaşanmış, özellikle Batılılaşma hareketleri ile birlikte devlet ve toplum nezdinde daha fazla değer verilen bir unsur olmuştur. Batılılaşma hareketlerinin yaşandığı 19. yüzyıl, Osmanlı Devleti için eğitim alanı başta olmak üzere ekonomik, kültürel ve sosyal alanda çeşitli değişimlerin ve gelişmelerin uygulamaya konulduğu bir dönemdir. Bu dönemde Batılılaşma hareketleri ile birlikte oldukça yeni bir çehreye bürünen İstanbul'da doğal olarak çocuklar da bu değişimden fazlasıyla etkilenmişlerdir. Bu bağlamda kozmopolit bir yapıdaki İstanbul'da eğitim alanındaki reformlarla okullarda farklı etnik kimlikteki çocukların nasıl eğitim alacakları belirlenmiştir. Ayrıca sanayileşmenin artmasıyla çocuk işçi sayısı da artmış, zengin mahalleler ile fakir mahallelerdeki çocuk yaşantısı farklı bir yapıda seyretmiştir. Bir taraftan savaşların bir taraftan siyasi çekişmelerin yaşandığı bu dönemde çocukların yaşantısı ve hayata bakışlarının nasıl olduğu değerlendirilmesi gereken önemli bir alandır. Bu bağlamda çalışmamız 19. yüzyılda İstanbul'da yaşayan çocukların yaşamına değinmek maksadıyla hazırlanmıştır. Buna göre Tanzimat Dönemi'yle birlikte çocuğun toplumdaki yerinin ve konumunun değişmeye başladığı, dünya genelinde olduğu gibi Osmanlı'da da çocuklara yönelik eğitim, sağlık, bakım gibi alanların yanı sıra kimsesiz ve yetim çocuklar için de çalışmalar yapıldığı görülmektedir. Anahtar Kelimeler: 19. Yüzyıl, Çocuk, Dünya, İstanbul, Osmanlı Devleti, Tanzimat Dönemi, Çocuk