Fusarium graminearum'da retrotranspozon temelli moleküler markır taraması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM GÖKÇEN YILMAZ

Danışman: Gülruh Albayrak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yüksek lisans tez çalışmasında; BARE-1 retrotranspozonuna ait LTR benzeri dizilerin Fusarium graminearum genomundaki varlığı ilk defa IRAP (ing., Inter Retrotransposon Amplified Polymorphism) yöntemi kullanılarak gösterildi. Aynı zamanda, izolatlar arasındaki ilişki retrotranspozon hareketliliğine göre değerlendirildi. Öncelikle, arpa (Hordeum vulgareL.) retrotranspozonunun uzun uç tekrarları (ing., long terminal repeat- LTR) veri bankalarında kayıtlı F. graminearum'un kromozomunlarından elde edilen kontiglerde biyoinformatik araçlar kullanılarak belirlendi. Retroelementlerin LTR'leri arasındaki bölgelerin varlığı iki referans ırk (88-1 ve H-11) ile birlikte Türkiye ve İran'da hastalıklara yol açan 45 F. graminearum izolatının genomik DNA'sında IRAP analizi ile araştırıldı. 47 izolat arasındaki benzerlik oranı Nei ve Li katsayısına göre hesaplandı ve izolatların genetik ilişkisi dendrogramla gösterildi. Arpa genomu için geliştirilen beş oligonukleotid primer,mantar genomuna yerleşen LTR'lerin ara dizilerinin polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile çoğaltımında dört farklı kombinasyonda (LTR6150/3'LTR, LTR6149/LTR6150, doğrudan pBARE-1/ters pBARE-1,LTR6149/3'LTR) kullanıldı. Çalışmada boyutları 100-5000 bç arasında değişen toplam 43 IRAP markırı skorlandı. T2 ve T3 izolatları arasındaki benzerlik %100 olarak hesaplandı. Bu iki izolatın aynı retroelement hareketprofiline sahip olduğu belirlendi. Aynı zamanda, Fg18/Fg56, Sh14/Sh15 ve Sh5/Fg4 izolat çiftleri arasındaki benzerlik oranı %96,6 olarak bulundu.Bulgular aynı benzerlik yüzdesini paylaşan bu izolat çiftlerinin farklı IRAP markır profillerini sergilediğini gösterdi. Birbirine en az benzeyen (çeşitlilik oranı= % 90,5) Fg4 ve Sh15 izolatlarıydı. Ek olarak iki referans ırk arasındaki benzerliğin %80 olduğu bulundu. Dendrogramda 45 dallanma noktası yer aldı. İzolatlar iki ana gruba ayrıldıktan sonra fenon ve alt fenonlara bölündü.Fg170 izolatı, diğer izolatlardan farklı retrotranspozon hareket profiline sahip olduğu için bu iki grubun dışında kaldı. Beşi (4F, 1F, F5, F6, F7) hariç yurdumuz orjinli izolatlar birbirleri ile ilişkili kümeler halinde ancak coğrafik bölgelerinden bağımsız olarak yer aldı. Aynı zamanda, bu kümeler İran izolatları arasında dağıldı.Ek olarak, iki referans aynı alt grup içinde yurdumuz izolatlarıyla bir arada bulundu. Bu çalışmada, türiçi retrotranspozon hareketi F. graminearum'da IRAP analizi yöntemi ile ilk kez araştırılmıştır. Genetik ilişki genomik benzerlik ve/veya çeşitlilik yerine retrotranspozonun genomda yerleştiği pozisyonlar arasındaki bölgelerin benzerliği temeline göre ortaya konmuştur. Aktif olarak hareket eden retroelementler F. graminearum izolatları arasındaki çeşitlilikten sorumludur. BARE-1'e ait LTR'ler arasındaki bölgelerin F. graminearum genomunda belirlenmesi bu dizilerin evrimsel süreçte bitki-patojen etkileşiminin bir sonucu olarak arpadan mantar genomuna aktarılmış olabileceğini düşündürmektedir.