Aşıklı Höyük Boncukları: Tipoloji, Tanım ve Sosyal Açıdan Değerlendirme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sera Yelözer
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mihriban ÖZBAŞARAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çanak Çömleksiz (Akeramik) Neolitik Dönem'e tarihlenen (MÖ kal. 8500-7200) Aşıklı Höyük yerleşmesi Orta Anadolu Platosu'nun Volkanik Kapadokya bölgesinde yer alır. "Aşıklı Höyük Boncukları: Tipoloji, Tanım ve Sosyal Açıdan Değerlendirme" başlıklı bu çalışmada, Aşıklı Höyük topluluğunun kişisel süs eşyaları olarak boncukların hammadde, üretim teknikleri, tipoloji ve renk parametreleri kapsamında, zamansal/diyakronik ve mekansal dağılım analizleri yoluyla ele alınması; boncuk üretimi ve kullanımının, topluluğun sosyal yaşamı içerisindeki yerinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Farklı hammadde, renk ve tipte kişisel süs eşyası tercihleri, gerek topluluğun iç dinamikleri gerekse de farklı bölgeler ve topluluklar ile olası etkileşim mekanizmaları çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışma neticesinde ortaya çıkan sonuçlar, topluluklar arası etkileşim, bireysel ve sosyal kimlikler, teknoloji gibi kavramlar bağlamında tartışılmıştır. Aşıklı Höyük boncukları, çeşitli taş ve mineraller, hayvan kemikleri ve dişleri, deniz ve tatlısu kabukları, kil ve bakır gibi çeşitli hammaddelerden üretilmiştir. Taş ve kemik, en sık kullanılan hammadde türleridir. Farklı hammadde türleri için, farklı üretim tekniklerinin uygulandığı görülmektedir. Boncuk üretiminin, diğer birçok günlük faaliyet gibi, açık alanlarda gerçekleştirildiğini önermek mümkündür. Disk tipli taş boncuklar, silindir tipli kemik boncuklar ve geyik dişinden pendantlar ile bunların imitasyonları gibi çeşitli öğeler en erken evrelerden itibaren kullanılmaktadır. Yerleşmenin geç evrelerinde ise yakın çevrede bulunmayan yeni hammadde türleri ve daha önce görülmeyen boncuk tipleri kullanılmaya başlar. Yine bu süreçte, ölülerin, süs eşyaları ile birlikte gömülmeye başladığı görülmektedir. Gömütler ile birlikte bulunan kişisel süs eşyalarının yaş ve cinsiyete göre dağılım analizleri, farklı yaş ve cinsiyet gruplarından bireyler arasında farklı hammadde, tip ve renkte boncuk kullanımında bir ayrım bulunmadığını önermektedir.