Kültürel iktidar tartışmaları çerçevesinde Türkiye'de muhafazakâr kültür ve sanat yayıncılığının gelişimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Gazetecilik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE YÜKSEL
Danışman: Belkıs Ulusoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültürel alandaki karşıtlıklar Tanzimat Dönemi ile başlamış ve Cumhuriyet ile birlikte yüksek bir seviyeye ulaşmıştır. Yeni cumhuriyetle birlikte yüzünü Batıya dönmüş bir kültürel alan ortaya çıkmıştır fakat tepeden inme olarak değerlendirilen reformlar belirli kesimlerce kabul görmemiştir. Cumhuriyet'in hemen her döneminde tartışılan bir konu olan kültür sahası farklı ideolojilere sahip kitleler tarafından zapt edilmesi gereken bir mevzi olarak görülmüştür. AK Parti ile birlikte kamusal ve kültürel yaşamda önemli bir yer tutmaya başlayan muhafazakâr cenah, uzun siyasi iktidara rağmen kültürel alanda istenilen seviyeye gelememiş ve bunun kabulü direkt olan Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından dile getirilmiştir. Kültürün bir iktidar alanı olarak addedilmesiyle birlikte bu konu sıklıkla tartışılır hale gelmiştir. Bu çalışmada kültürel iktidar tartışmalarının yaşandığı dönemin muhafazakâr dergileri Lacivert ve Cins dergileri içerik yönünden incelenmiştir. Siyasi iktidara rağmen kültürel iktidar olunamamasının nedenini anlayabilmek adına geçmiş dönemin muhafazakâr dergileri Diriliş ve Mavera dergileri incelenmiş ve bir mukayese imkânı bulunmuştur. Betimsel analiz yöntemi ile incelenen muhafazakâr dergilerin farklı siyasal koşullarda neyi benzer ve neyi birbirlerinden farklı biçimlerde yaptığı görülmüştür. Yapılan analiz neticesinde Lacivert ve Cins dergilerinin teknik yönden çağın şartları gereği daha gelişmiş olduğu, içerik açısından daha geniş bir yelpaze sunduğu ve siyasal koşullar ile daha uyumlu olduğu görülmüştür. Her iki dergi de hükümetin kurmak istediği kültürel hegemonyaya katkı sağlayan yayın organları olarak öne çıkmış ve nasıl bir kültürel iktidar inşa edilmek istendiğini göstermiştir. Diriliş ve Mavera dergileri ise daha kısıtlı imkânlarla yayıncılık faaliyeti yürütmüş olsa da siyasi koşulları gözetmeden, entelektüel niteliği daha yüksek ve kendi sözünü söyleyen dergiler olarak dikkat çekmiştir. Bugünün dergilerinde yer alan içerikler kültürel iktidarı siyasi iktidarla birlikte gözetmiş ve Antonio Gramsci ile Pierre Bourdieu'nun kavramlarını hatırlatmıştır. Önceki dönemin muhafazakâr dergileri ise bağımsız entelektüel niteliğiyle okurunun karşısına çıkarak kendi kültürel iktidarının mücadelesini vermiştir. Anahtar Kelimeler: Muhafazakarlık, Kültürel İktidar, Cins, Lacivert, Diriliş, Mavera