İnsani Müdahale Harekâtlarında Çatışma ve Kriz Yönetimi: Sivil-Asker İşbirliği Tartışmaları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hüseyin Uysal

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özgün ERLER BAYIR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsani müdahaleler, insan haklarını koruma sorumluluğu ile devlet egemenliği ilkesi arasındaki tartışmalı ilişkinin merkezinde yer almaktadır. Soğuk Savaş'ın ardından silahlı çatışmaların çoğunlukla uluslararası nitelikte olmayan iç çatışmalar şeklinde gerçekleşmesi nedeniyle insani müdahalelerin önemi artmıştır. İnsani müdahale, temel insan haklarının ciddi ve geniş çaplı ihlallerine son vermek amacıyla, bir devlet veya devletler grubunun, ihlallere doğrudan veya dolaylı sebep olan devlete karşı kuvvet kullanımında veya tehdidinde bulunmasını kapsamaktadır. Koruma Sorumluluğu, 2001 yılında, Müdahale ve Devlet Egemenliği Uluslararası Komisyonu (International Commission on Intervention and State Sovereignty-ICISS) tarafından kabul edilmiştir. Koruma sorumluluğu, bir devletin soykırım, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve etnik temizlikten halkının koruması konusunda öncelikli sorumluluğu taşıması anlamına gelmektedir. Eğer bir devlet, bu sorumluluğunu gerçekleştirmez veya gerçekleştirmek istemez ise BM Güvenlik Konseyi kararı doğrultusunda uluslararası toplum kolektif kuvvet kullanımını da içeren tedbir alabilecektir. Koruma sorumluluğu kapsamına önleme, tepki verme ve yeniden inşa sorumlulukları dâhil edilmiştir. Bu çalışma kapsamında uluslararası ilişkilerde bir politika aracı olarak insani müdahalenin kavramsal konumunu belirlemek, insani gerekçeler ile kuvvet kullanımının etik ve hukuki yönüne yönelik görüşleri incelemek, örnek olaylar ışığında müdahalelerde çatışma ve kriz yönetiminin nasıl yapılacağı ve sivil-asker işbirliğinin gerçekleştirilmesi üzerine tespitlerde bulunmak amaçlanmaktadır.