Sporadik adenomiyozis vakalarında tüm ekzom dizilemesi ile hastalığa ait aday genlerin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİMET ESER MA
Danışman: Feyza Nur Tuncer Kılınç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Adenomiyozis ektopik endometrial dokuların miyometriuma invazyonu ile karakterize olan benign bir uterus hastalığındır. Anormal menstrüel kanama ve ağrı semptomlarına neden olup kesin tanısı histerektomi ile alınan materyalin histopatolojik olarak incelemelerinde miyometriumda endometrial dokuların saptanması ile alınır. Hastalığın etyopatogenezi için farklı hipotezler ve genetik faktörler tartışılmaktadır fakat hastalık mekanizması tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu bilgiler ışığında tez çalışmamızda adenomiyozisin genetik altyapısını inceleyerek literatürdeki eksiklere katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda histepatolojik olarak adenomiyozis tanısı almış 10 kadının tüm ekzom dizileme (TED) verileriyle hastalıkla ilişkilendirilen varyantlar tespit edilmiştir. Analiz sonucunda hastalık patogenezi ile uyumlu EFHB, MEIS1 ve NEB genleri üzerindeki varyantlar sırasıyla 5, 4 ve 3 hastada gözlemlenmiştir. Özellikle EFHB p.(Val331Ile) ve MEIS1 p.(Phe14Val) varyantlarında ortaklık belirlenmiştir. Bunlar dışında tespit edilen varyantlar hücre adezyonunda, ekstraselüler matriks dinamiğinde, hormon metabolizmasında ve epitel-mezenkimal geçiş mekanizmasında rol alan genler üzerindedir. Ayrıca SLC12A2 geninde, genin aktivasyonu ile ekspresyonunu etkileyen genlerde varyantlar tespit edilmiştir. Bu doğrultuda SLC12A2 geninin dokudaki ifade düzeyi kantitatif gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (qRT-PZR) kullanılarak belirlenmiştir. Migrasyon, invajinasyon ve ağrı ile ilişkilendirilen SLC12A2 genin ifadesi dört vakada incelenmiştir. Bu vakalardan menstrüel kanaması görece daha az olup daha kısa süren ve hiç ağrı semptomu taşımayan vakada SLC12A2 ifadesinde anlamlı bir değişim gözlemlenmezken, diğer üç vakada ağrıların dereceleri ile orantılı olarak gen ifadelerinde artış gözlemlenmiştir. Bu tez çalışmasının sonucu olarak, adenomiyozis hastalığının oluşumuna ve semptomların şiddetine etki edebilecek gen varyantları ve gen ifadelerindeki değişimler tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular hastalığın genetik altyapısının aydınlatılmasına, invaziv olmayan biyo-belirteç oluşturulmasına ve alternatif bir terapötik yaklaşım oluşmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler : Adenomiyosis, TED, qRT-PZR, aday gen, SLC12A2