Kistik fibrozisli çocuklarda fekal kalprotektin düzeyleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DAMLA GÖKÇEER AKBULUT
Danışman: Özlem Durmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fekal kalprotektin (FKP); başlıca inflamatuar bağırsak hastalıklarında olmak üzere, bağırsak duvarındaki lökosit döngüsünün ve bağırsak lümeni içerisine nötrofil migrasyonunun arttığı durumlarda dışkıda yüksek konsantrasyonda bulunabilen bir belirteçtir. Kistik fibrozis (KF); beyaz ırkta en sık görülen, otozomal resesif kalıtılan genetik bir hastalık olup en önemli mortalite ve morbidite nedeni akciğerlerde görülen inflamasyondur. Akciğer inflamasyonunun yanısıra hastalarda intestinal inflamasyon da gelişebilmektedir. Yapılan çalışmalarda kistik fibrozisli hastalarda intestinal inflamasyon görüldüğü gösterilmiştir. Bu çalışmada kistik fibrozis tanılı hastalarda fekal kalprotektin değerlerinin belirlenmesi ve fekal kalprotektin düzeyine etkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme ve/veya Çocuk Allerji Bilim Dalı'ndan takip edilen kistik fibrozis tanılı 1-18 yaş arası 45 hasta (19 kız, 26 erkek, medyan:8 yaş, yaş ortalaması 8.6±4.6 yıl) ve bilinen sağlık sorunu olmayan 45 kişiden oluşan sağlıklı kontrol grubu (24 kız, 21 erkek, medyan:7 yaş, yaş ortalaması 7.1±3.9 yıl) dahil edildi. Hastaların tanı aldığı yaş, dışkı örneğinin verildiği tarih, cinsiyet, etnik kökeni, boyu, kilosu, relatif tartısı ve malnütrisyon düzeyi, vücut kitle indeksi (normal, aşırı kilolu, obez), fekal kalprotektin testi için dışkı örneği verilen tarihteki şikayetleri (karın ağrısı, gaz distansiyonu, kusma, ateş, pulmoner alevlenmeler), dışkılama durumu (sıklık, kıvam), ter testi sonuçları, enfeksiyon geçirme sıklığı (yılda kaç kez geçirildiği), hastane yatış öyküsü, morbidite öyküsü (mekonyum ileusu, ameliyat geçirme, bağırsak operasyonu, distal intestinal obstrüksiyon sendromu), fekal kalprotektin testi için dışkı örneği verilen tarihteki antibiyotik kullanım öyküsü (inhaler, oral, intravenöz) ve hastaya pankreatik enzim replasmanı yapılıp yapılmadığı, hastanın pankreatik fonksiyonu ve dosyasında kayıtlı laboratuvar sonuçlarından fekal kalprotektin testi için örnek verme zamanı öncesi veya sonrası 1-6 ay süre içinde bakılmış olan beyaz küre, eritrosit sedimentasyon hızı, C-reaktif protein değerleri ayrıca genetik mutasyonu, tam dışkı analizi, fekal elastaz-1 düzeyleri, dışkı kimotriptik aktivite düzeyi oluşturulmuş hasta takip formuna ve poliklinik dosyalarından elde edilen verilere uygun şekilde kaydedildi. Bu değişkenler ile fekal kalprotektin düzeyi arasındaki ilişki araştırıldı. Hastaların 2009-2014 tarihleri arası poliklinik dosya kayıtları ile hastanemiz otomasyon sistemi aracılığı ile geçmiş laboratuvar sonuçlarından faydalanıldı. Araştırmaya katılan çocuklara ve ailelerine sorular sorularak bilgiler alındı. Ulaşılamayan veriler, otomasyon sistemindeki kayıtlı telefon numaralarından ailelere ulaşılarak tamamlandı. Katılımcılardan 1 kez dışkı örneği alınarak fekal kalprotektin düzeyleri immunotest yöntemi olan PhiCal® Calprotectin ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay) ile ölçüldü. Çalışmamızda kistik fibrozis tanılı hasta ve kontrol grubundaki çocukların cinsiyet, yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi, boya göre tartı, cinsiyet dağılımları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Hasta ve kontrol grubunun fekal kalprotektin düzeyleri arasında istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı farklılık saptandı (p=0.001; p 0.05). Antibiyotik kullanımına göre çocukların fekal kalprotektin düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte, anlamlılığa yakın farklılık saptanmıştır (p=0.074; p>0.05); antibiyotik kullanımı olan çocukların fekal kalprotektin düzeylerinin, kullanmayanlardan yüksek olması dikkat çekici düzeyde saptandı. Pankreas fonksiyonu yetersiz olan çocukların fekal kalprotektin düzeyleri anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p=0.007; p<0.01). Ayrıca pankreatik enzim replasmanı alan çocukların fekal kalprotektin düzeyleri anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p=0.005; p<0.01). Kistik fibrozisli hastalarda intestinal inflamasyon görülmekle birlikte fekal kalprotektin değerleri enfeksiyon, pulmoner alevlenme gibi durumlarda artış gösterebilmektedir. Kistik fibroziste intestinal inflamasyonun varlığını göstermede fekal kalprotektin spesifik olmamakla birlikte, inflamasyonun olduğu durumlarda artabilen bir belirteç olduğunu düşündürmüştür. Anahtar kelimeler: Kistik fibrozis, fekal kalprotektin, çocukluk çağı